H δίκη της Ερίθας: το πιο παλιό νομικό δράμα της Ευρώπης στις φλόγες της μυκηναϊκής Πύλου
Λίγο πριν την καταστροφή της Πύλου, η Ερίθα στάθηκε απέναντι στο δάμος για να υπερασπιστεί ιερή γη. μια δίκη χωρίς τέλος, χαραγμένη στον πηλό και στις φλόγες της ιστορίας.
Στο τέλος του 12ου αιώνα π.Χ., η Πύλος στέκει ακλόνητη, το ανάκτορο του βασιλιά δεσπόζει στον λόφο, και η θάλασσα φέρνει πλούτη και ειδήσεις από μακριά. Στους ναούς καίγεται λιβάνι και στα εργαστήρια χτυπούν τα σφυριά των χαλκουργών. Μα κάτω από την επιφάνεια, μια σύγκρουση σιγοβράζει.
Η Ερίθα, ιέρεια της μεγάλης θεάς Potnia, κυβερνά το ιερό στα Σφαγιανά. Διαχειρίζεται θυσίες, γη και αποθήκες, επιβλέπει δεκατέσσερις γυναίκες που υπηρετούν στο πλευρό της. Σε μια κοινωνία όπου η θρησκεία είναι ο μόνος δρόμος για να σταθεί μια γυναίκα ισάξια με τους άνδρες, η Ερίθα έχει κάτι σπάνιο: δύναμη και αυτονομία.
Αλλά η γη της γίνεται μήλο της έριδος. Η Ερίθα υποστηρίζει πως ένα μεγάλο και εύφορο κομμάτι είναι etōnion, αφιερωμένο στη θεά και απαλλαγμένο από φόρους. Το δάμος, η κοινότητα των τοπικών γαιοκτημόνων, απαντά πως είναι onaton, κοινή γη που ανήκει σε όλους και πρέπει να φορολογείται. Πίσω από τις λέξεις κρύβεται ένας αγώνας για το ποιος ελέγχει τον πλούτο.
Οι πινακίδες που διασώθηκαν καταγράφουν την πιο εκτενή πρόταση που γνωρίζουμε σε μυκηναϊκά ελληνικά. Είναι η παλαιότερη νομική διαμάχη που έχει αποτυπωθεί στην Ευρώπη. Δεν είναι απλή ιστορία· είναι μαρτυρία ενός κόσμου όπου ο πηλός ήταν το χαρτί της εξουσίας και το καλάμι του γραφέα το σφυρί της δικαιοσύνης.
Η διαφορά δεν λύνεται. Οι πινακίδες μένουν στα αρχεία του ανακτόρου, περιμένοντας μια απόφαση που δεν έρχεται ποτέ. Γιατί ο ουρανός σκοτεινιάζει. Ο εχθρός πλησιάζει, και η Πύλος παραδίνεται στις φλόγες. Μέσα στον καπνό και τον θόρυβο της καταστροφής, η φωνή της Ερίθας σβήνει από την πραγματικότητα, αλλά μένει ζωντανή στον πηλό.
Η δίκη της Ερίθας είναι κάτι περισσότερο από μια διαφορά γης. Είναι το αποτύπωμα της πάλης μεταξύ θρησκευτικής και κοσμικής εξουσίας, η εικόνα μιας γυναίκας που στάθηκε απέναντι σε ολόκληρη κοινότητα, υπερασπιζόμενη όχι μόνο το ιερό της αλλά και το δικαίωμά της να αποφασίζει.
Τρεις χιλιετίες αργότερα, η ιστορία της αναδύεται σαν ψίθυρος από τις στάχτες. Δεν ξέρουμε αν νίκησε· ξέρουμε όμως ότι η τόλμη της την έκανε αθάνατη. Στον κόσμο των Μυκηναίων, όπου ο λόγος των ανδρών ήταν νόμος, η Ερίθα τόλμησε να μιλήσει — και η γη που διεκδίκησε έγινε το σκηνικό του αρχαιότερου δικαστικού δράματος της Ευρώπης.
Διαβάστε επίσης
Ο φόνος που σόκαρε την Ελλάδα. Το σκοτεινό μυστήριο του Τζορτζ Πολκ στον Θερμαϊκό
Ο βασιλιάς που πήγε για ειρήνη με τον αντίπαλό του και έφυγε ταπεινωμένος μετά από αγώνα πάλης
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
