Η Ελληνίδα ποιήτρια-κόμισσα που έγραψε ύμνους για την Ελλάδα στα γαλλικά
Μια λησμονημένη ποιήτρια με ρίζες στη Ρωσία, γαλλική παιδεία και ελληνική ψυχή, που άφησε πίσω της έναν ύμνο για τους ήρωες του Ολύμπου και λόγια για τους ξεχασμένους των φυλακών.
Γεννήθηκε γύρω στο 1880, από πατέρα κόμη και μητέρα από την οικογένεια των Στένμποκ-Φέρμορ. Στην πραγματικότητα, η Ευγενία Καπνίστ δεν ανήκε σε κανέναν τόπο· γεννήθηκε στην Ελλάδα, μεγάλωσε στη Γαλλία και έζησε μεταξύ Ρωσίας, Αθήνας και Παρισιού. Κι όμως, η καρδιά της έγραφε για την Ελλάδα. Ποιήτρια ασυνήθιστη για την εποχή της, έγραφε αποκλειστικά στα γαλλικά. Όχι από σνομπισμό, αλλά από βαθιά παιδεία και γλωσσική συνείδηση.
Το 1897, όταν ξέσπασε η Κρητική Επανάσταση, η Καπνίστ δεν ήταν απλώς υπέρ της. Έγραψε έναν ύμνο για τους Έλληνες που σκοτώθηκαν στις μάχες του Ολύμπου, έναν γαλλικό στίχο για έναν ελληνικό πόνο. Το ποίημα δεν είναι εύκολο να βρεθεί σήμερα. Κυκλοφόρησε σε περιοδικά της εποχής, σε συλλογές που τυπώθηκαν για λίγους. Κι όμως, ήταν αυτό που την καθιέρωσε ανάμεσα στους φιλέλληνες της Ευρώπης.
Η πορεία της δεν περιορίστηκε στην τέχνη. Το 1902, μίλησε στην Αθήνα, σε δημόσια αίθουσα, για τις ελληνικές φυλακές. Ο λόγος της, με τίτλο «Les prisons du Palamède à Nauplie», εκδόθηκε από το βασιλικό τυπογραφείο. Για πρώτη φορά, μια γυναίκα της τάξης της μιλούσε για κρατουμένους και συνθήκες κράτησης, σε ένα κοινό που προτιμούσε την ευγένεια να μη λέει πολλά.
Το 1905 θα βρεθεί στο Διεθνές Κογκρέσο Σωφρονισμού στη Βουδαπέστη και αργότερα στο Διεθνές Κογκρέσο Αρχαιολογίας στην Αθήνα, μαζί με την αδερφή της Ίντα. Οι δύο αδελφές, ντυμένες στην τελευταία γαλλική μόδα, κυκλοφορούσαν ανάμεσα σε στρατιωτικούς, πολιτικούς και επιστήμονες. Κι όμως, όλοι ήξεραν πως αυτές δεν ήταν διακοσμητικές παρουσίες, αλλά βαθιά καλλιεργημένες φωνές.
Το 1908 εκδίδει τη συλλογή ποιημάτων L’Acropole και το 1909 ένα λυρικό δράμα με τίτλο Prométhée. Η φωνή της ακουγόταν όλο και περισσότερο στα γαλλικά λογοτεχνικά σαλόνια. Το Παρίσι την ήξερε ως ποιήτρια. Η Ελλάδα την ήξερε ως “τη ρωσίδα με τη γαλλική πένα και την ελληνική ψυχή”.
Η Ευγενία Καπνίστ πέθανε το 1930, ξεχασμένη από τα ελληνικά γράμματα αλλά λατρεμένη στις λίστες των φιλολογικών συλλόγων της εποχής. Δεν ήταν πολλοί εκείνοι που γνώριζαν ότι πίσω από την αριστοκρατική της καταγωγή, κρυβόταν μια γυναίκα που πίστευε πως η Ελλάδα αξίζει να την υπερασπίζεσαι με ποιήματα και πράξεις.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
