Η μάχη που αν δεν είχε γίνει, η Ελλάδα μπορεί να μην υπήρχε. Κι όμως, κανείς δεν την είχε σχεδιάσει

Ήταν 20 Οκτωβρίου του 1827 όταν στον κόλπο του Ναυαρίνου παρατάχθηκαν τα πλοία των Άγγλων, των Γάλλων και των Ρώσων. Είχαν σταλεί εκεί όχι για να πολεμήσουν αλλά για να επιβάλουν ειρήνη, να τρομάξουν τον Ιμπραήμ, να αποτρέψουν άλλη μια σφαγή. Όμως μέσα σε λίγες ώρες, η μεγαλύτερη ναυμαχία που είχε γίνει ποτέ στη Μεσόγειο από τα αρχαία χρόνια είχε ξεσπάσει. Κανείς δεν είχε δώσει εντολή. Κανείς δεν ήξερε πώς ξεκίνησε. Κι όμως, κατέληξε να κρίνει το μέλλον της Ελλάδας.

Ο Ιμπραήμ Πασάς είχε εγκαταστήσει τον στρατό του στη Μεσσηνία. Καίει, καταστρέφει, εξαντλεί. Ο στόχος του είναι να ερημώσει τη γη. Στην Πύλο, η φρουρά του είναι έτοιμη για σύγκρουση, οι χαμένες μάχες των Ελλήνων δεν αφήνουν πολλές ελπίδες. Μέχρι που εμφανίζονται τα πλοία των τριών Μεγάλων Δυνάμεων, παρατεταγμένα στον κόλπο. Οι Ευρωπαίοι διοικητές έχουν ρητή εντολή: όχι φωτιά, όχι μάχη, μόνο παρουσία αποτροπής. Αλλά κάποιος πυροβολεί. Ίσως Τούρκος. Ίσως παρεξήγηση. Και τότε όλα αλλάζουν.

Μέσα σε λίγες ώρες, το Ναυαρίνο μετατρέπεται σε κόλαση από φωτιά και καπνό. Τα ευρωπαϊκά πλοία βάλλουν εναντίον του τουρκοαιγυπτιακού στόλου, ο οποίος απαντά από τη στεριά και από τις φρεγάτες. Οι φλόγες καταπίνουν ξύλινα καταστρώματα. Οι κανονιές δεν σταματούν για ώρες. Κάποια πλοία ανατινάζονται στον αέρα. Άλλα καίγονται μέχρι το κύτος. Οι ναύτες πηδούν στα νερά ή ψήνονται στα πυρομαχικά.

Ο τουρκοαιγυπτιακός στόλος καταστρέφεται σχεδόν ολοκληρωτικά. Από τα 89 πλοία που είχε ο Ιμπραήμ, ελάχιστα σώζονται. Πάνω από 6.000 άνδρες χάνονται μέσα σε μία μέρα. Οι Ευρωπαίοι ναύαρχοι σαστίζουν. Ούτε το ήθελαν, ούτε το είχαν σχεδιάσει. Αλλά ο κόσμος είχε μόλις αλλάξει.

Για πρώτη φορά, η ισορροπία γέρνει υπέρ της Επανάστασης. Η Ευρώπη δεν μπορεί πια να αγνοήσει τι συνέβη. Οι ειδήσεις διατρέχουν την ήπειρο. Οι λαοί χειροκροτούν. Οι βασιλείς δυσανασχετούν αλλά δεν μπορούν να κάνουν πίσω. Για την Οθωμανική Αυτοκρατορία, το Ναυαρίνο είναι η αρχή του τέλους. Για την Ελλάδα, είναι η αρχή της αναγνώρισης.

Η πιο καθοριστική μάχη της Επανάστασης δεν δόθηκε από Έλληνες. Και δεν ήταν καν προγραμματισμένη. Ήταν ένα τυχαίο ξέσπασμα, ένας λάθος πυροβολισμός που έγραψε ιστορία. Αν δεν είχε γίνει, ίσως η Ελλάδα να μην είχε ελευθερωθεί ποτέ.