Η πιο παράξενη δίκη και εκτέλεση στην ιστορία ο κατηγορούμενος είχε πεθάνει ήδη δύο χρόνια πριν

Ο Όλιβερ Κρόμγουελ πέθανε το 1658 ως ο ισχυρότερος άνθρωπος της Αγγλίας. Για τους υποστηρικτές του ήταν ο άνθρωπος που έβαλε τέλος στην απόλυτη μοναρχία. Για τους αντιπάλους του ήταν ο άνθρωπος που κατέστρεψε το παλιό καθεστώς. Μετά τον θάνατό του, όμως, ακολούθησε μια απρόσμενη δίκη που κέντρισε το ενδιαφέρον της εποχής. Όταν πέθανε, κανείς δεν περίμενε ότι η ιστορία του δεν είχε τελειώσει.

Δύο χρόνια αργότερα η χώρα άλλαξε ξανά πορεία. Η μοναρχία επέστρεψε και στον θρόνο ανέβηκε ο Κάρολος Β, γιος του βασιλιά που είχε εκτελεστεί. Μαζί με τον βασιλιά επέστρεψε και η ανάγκη για παραδειγματισμό.

Το νέο καθεστώς ήθελε να δείξει ότι η παλιά τάξη είχε ξαναπάρει τον έλεγχο. Όχι μόνο πολιτικά, αλλά και συμβολικά. Και τότε πάρθηκε μια απόφαση που έμεινε μοναδική στην ιστορία: αποφασίστηκε μια δίκη για τους προηγούμενους ηγέτες.

Ο Κρόμγουελ κατηγορήθηκε επίσημα για προδοσία. Όχι όταν ζούσε. Αλλά δύο χρόνια μετά τον θάνατό του. Το κράτος προχώρησε σε μια κανονική διαδικασία, σαν να ήταν παρών. Η υπόθεση δεν αφορούσε τον ίδιο. Αφορούσε το μήνυμα. Είναι χαρακτηριστικό ότι η δίκη διοργανώθηκε μόνο και μόνο για τον συμβολισμό της.

Το μήνυμα που ήθελε να στείλει η εξουσία

Η δίκη δεν έγινε για δικαιοσύνη. Έγινε για να γραφτεί ξανά η ιστορία με τους όρους της νέας εξουσίας. Για να φανεί ποιος κερδίζει όταν αλλάζουν τα καθεστώτα και ποιος πληρώνει, ακόμα κι αν δεν είναι πια ζωντανός.

Με αυτή την πράξη η μοναρχία ήθελε να κλείσει οριστικά τον κύκλο της επανάστασης. Να δείξει ότι η ανατροπή ενός βασιλιά δεν συγχωρείται. Ότι η αμφισβήτηση της εξουσίας έχει κόστος που δεν σταματά στον θάνατο και φτάνει μέχρι και σε μεταθανάτια δίκη.

Για δεκαετίες το όνομα του Κρόμγουελ παρέμεινε διχαστικό. Άλλοι τον έβλεπαν ως σωτήρα. Άλλοι ως τύραννο. Όμως η μεταθανάτια καταδίκη του έδειξε κάτι πιο βαθύ. Πόσο μακριά μπορεί να φτάσει ένα κράτος όταν φοβάται το παρελθόν του.

Η ιστορία αυτή δεν μιλά μόνο για έναν άνθρωπο. Μιλά για το πώς η εξουσία προσπαθεί να επιβληθεί στη μνήμη. Πώς προσπαθεί να διδάξει. Και πώς μερικές φορές αποκαλύπτει περισσότερα για τον φόβο της παρά για τη δύναμή της, ιδιαίτερα μέσα από μια τόσο ασυνήθιστη δίκη.