Η πλημμύρα του Αγίου Φιλίππου πριν από 130 χρόνια: Όταν η Αθήνα και ο Πειραιάς έγιναν μια απέραντη λίμνη

Η βροχή άρχισε το βράδυ της 13ης Νοεμβρίου 1896 και δεν σταμάτησε ως το ξημέρωμα. Δεν έπεφτε κατά διαστήματα. Έπεφτε συνεχώς, βαριά, επίμονη. Οι κάτοικοι της Αθήνας ξύπνησαν ανήμερα του Αγίου Φιλίππου με τον ήχο του νερού να τρέχει στους δρόμους σαν ρέμα.

Η πόλη δεν είχε αποχετευτικό δίκτυο. Οι δρόμοι ήταν χωμάτινοι και ανώμαλοι, με φυσικές κλίσεις που οδηγούσαν τα νερά προς τα χαμηλά. Από τον Λυκαβηττό, τον Αρδηττό και τον Φιλοπάππου, το νερό κατέβαινε ανεμπόδιστο, παρασύροντας χώμα, πέτρες και ξύλα. Ο Ιλισός κυλούσε τότε ανοιχτός. Η κοίτη του δεχόταν νερά από δεκάδες μικρότερα ρέματα. Μέσα σε λίγες ώρες φούσκωσε επικίνδυνα. Όταν ξεχείλισε, το νερό μπήκε στις γύρω συνοικίες, πέρασε αυλές και πόρτες και άρχισε να γεμίζει σπίτια.

Τα περισσότερα σπίτια ήταν χαμηλά και πρόχειρα κατασκευασμένα. Πολλά είχαν τοίχους από πλίνθους και στέγες ελαφριές. Το νερό τα χτύπησε με δύναμη. Τοίχοι κατέρρευσαν, δάπεδα υποχώρησαν και άνθρωποι εγκλωβίστηκαν μέσα στη νύχτα.

Όταν τα ρέματα έγιναν χείμαρροι μέσα στις πόλεις

Ρέματα που σήμερα έχουν εξαφανιστεί κάτω από δρόμους τότε διέσχιζαν ολόκληρες γειτονιές. Με τη συνεχή βροχή μετατράπηκαν σε ορμητικούς χειμάρρους. Καρότσια ανατράπηκαν, ζώα πνίγηκαν και αποθήκες άδειασαν μέσα σε λίγα λεπτά.

Στον Πειραιά η κατάσταση ήταν ακόμη πιο δύσκολη. Τα νερά κατέβαιναν από την ενδοχώρα προς το λιμάνι. Συνοικίες κοντά στη θάλασσα πλημμύρισαν, αποβάθρες καλύφθηκαν και εμπορεύματα χάθηκαν μέσα στη λάσπη. Η επικοινωνία με την Αθήνα διακόπηκε σε σημεία. Οι εφημερίδες της εποχής μιλούσαν για δεκάδες νεκρούς. Οι περισσότερες αναφορές κάνουν λόγο για 61 ή 62 θύματα. Πολλοί πνίγηκαν μέσα στα σπίτια τους. Άλλοι παρασύρθηκαν προσπαθώντας να περάσουν δρόμους που είχαν μετατραπεί σε ποτάμια.

Οι ζημιές ήταν εκτεταμένες. Σπίτια κρίθηκαν ακατοίκητα, δρόμοι εξαφανίστηκαν κάτω από τόνους λάσπης και γέφυρες υπέστησαν σοβαρές φθορές. Η πλημμύρα έδειξε με τον πιο σκληρό τρόπο πώς λειτουργούσαν τότε οι πόλεις χωρίς αντιπλημμυρικά έργα.

Το γεγονός έμεινε γνωστό ως Πλημμύρα του Αγίου Φιλίππου. Καταγράφηκε σε αρχεία, εφημερίδες και μαρτυρίες της εποχής ως μία από τις πιο φονικές και καταστροφικές πλημμύρες του 19ου αιώνα στην Ελλάδα.