Η σημαία της Ουρουγουάης που μοιάζει τόσο πολύ με την Ελληνική. Ποια βγήκε πρώτη και γιατί μοιάζουν τόσο;

Στον παγκόσμιο χάρτη των σημαιών υπάρχουν σύμβολα που μπερδεύουν, παραξενεύουν και ξαφνιάζουν. Η σημαία της Ουρουγουάης είναι μία από αυτές. Με τις εννέα οριζόντιες λωρίδες σε λευκό και γαλάζιο και τον ήλιο με το πρόσωπο στην επάνω αριστερή γωνία, θυμίζει έντονα την ελληνική. Και όμως, η Ουρουγουάη βρίσκεται στη Νότια Αμερική, σε έναν εντελώς διαφορετικό πολιτισμικό και ιστορικό κόσμο. Πώς γίνεται λοιπόν να μοιάζει τόσο με τη δική μας; Η απάντηση βρίσκεται στις επαναστάσεις, στις ιδεολογίες του 19ου αιώνα και στις λεπτομέρειες των συμβόλων που αποτυπώνουν την ίδια παγκόσμια ανάγκη: την ελευθερία.

Η σημαία της Ουρουγουάης καθιερώθηκε το 1830, ακριβώς τη χρονιά που ιδρύθηκε το νέο κράτος μετά από πολέμους ανεξαρτησίας από την Ισπανία και συγκρούσεις με Βραζιλία και Αργεντινή. Οι δημιουργοί της αναζητούσαν ένα εθνικό σύμβολο που να αποπνέει αξιοπρέπεια, ανεξαρτησία και ενότητα. Οι εννέα λωρίδες αντιπροσωπεύουν τα εννέα τμήματα της χώρας την εποχή της ίδρυσής της. Ο Ήλιος του Μάη, σύμβολο που υιοθετήθηκε και από την Αργεντινή, αναφέρεται στην πρώτη μαζική εξέγερση κατά της ισπανικής κυριαρχίας τον Μάιο του 1810 και φέρει ανθρώπινο πρόσωπο, μια απεικόνιση του θεού Ήλιου των Ίνκας, του Inti. Το μπλε και το λευκό ήταν χρώματα που χρησιμοποιούνταν ήδη στα λάβαρα των επαναστατών και είχαν γίνει το σήμα κατατεθέν της ανεξαρτησίας.

Από την άλλη πλευρά, η ελληνική σημαία καθιερώθηκε το 1822, στα πρώτα χρόνια της Επανάστασης κατά των Οθωμανών. Οι εννέα λωρίδες της θεωρείται πως αντιπροσωπεύουν τις συλλαβές της φράσης «Ελευθερία ή Θάνατος». Τα χρώματα, λευκό και γαλάζιο, ήταν σύμβολα καθαρότητας και θάλασσας, αλλά και έμμεση αναφορά στη Βυζαντινή αυτοκρατορία και τα χρώματα της Θεοτόκου. Ο σταυρός στην επάνω αριστερή γωνία τόνιζε την Ορθόδοξη Χριστιανική ταυτότητα του νέου κράτους, που διαφοροποιούσε τους Έλληνες από τους Οθωμανούς.

Η ελληνική σημαία εμφανίστηκε πρώτα. Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι η Ουρουγουάη την αντέγραψε. Ο σχεδιασμός της ουρουγουανής σημαίας επηρεάστηκε περισσότερο από τη σημαία των Ηνωμένων Πολιτειών, που είχε ήδη καθιερώσει την ιδέα των οριζόντιων λωρίδων που αντιπροσωπεύουν γεωγραφικές περιοχές. Το μπλε και το λευκό ήταν κοινά χρώματα στις επαναστάσεις της εποχής, καθώς συμβόλιζαν αγνότητα, ουρανό, ελευθερία και αλήθεια. Οι δύο σημαίες μοιάζουν όχι επειδή η μία αντέγραψε την άλλη, αλλά επειδή γεννήθηκαν από την ίδια ιστορική συγκυρία: την ανάγκη των λαών να εκφράσουν την ανεξαρτησία τους μέσα από απλά αλλά δυνατά σύμβολα.

Ένα ακόμη στοιχείο που ενισχύει τη σύγχυση είναι ότι οι δύο σημαίες χρησιμοποιούν παρόμοια απόχρωση του μπλε, ενώ οι λωρίδες τους έχουν το ίδιο μοτίβο και αριθμό. Ωστόσο, η ελληνική έχει τον λευκό σταυρό πάνω σε γαλάζιο φόντο, ενώ η ουρουγουανή έχει τον ήλιο σε λευκό φόντο. Ο Ήλιος του Μάη παραπέμπει σε έναν προκολομβιανό ήλιο, με τις 16 ακτίνες του να εναλλάσσονται μεταξύ ευθείων και κυματιστών, δηλώνοντας φως και δύναμη. Αντίθετα, ο σταυρός στη γαλανόλευκη είναι σύμβολο πίστης και χριστιανισμού. Η διαφορά στις σημασίες είναι καθοριστική, αν και η πρώτη εντύπωση που αφήνουν είναι σχεδόν πανομοιότυπη.

Η ομοιότητα των δύο σημαιών έχει προκαλέσει ενδιαφέρον και στον χώρο των ιστορικών, των σχεδιαστών και των απλών παρατηρητών. Υπάρχουν περιπτώσεις που σε διεθνείς αθλητικές διοργανώσεις ή καταχωρίσεις σημαιών στο διαδίκτυο, οι δύο σημαίες μπερδεύτηκαν, γεγονός που έχει δημιουργήσει περιστατικά χιουμοριστικού χαρακτήρα αλλά και επισήμων διορθώσεων. Η παγκοσμιότητα των συμβόλων και η ανάγκη των εθνών να αποκτήσουν σημαίες που εμπνέουν τους πολίτες τους αλλά και αναγνωρίζονται διεθνώς, οδηγεί μερικές φορές σε τέτοιες παράλληλες ιστορίες.

ΔΕΚΑ ΕΥΡΩ ΜΠΟΝΟΥΣ!