Η σπηλιά της Ακρόπολης που έγινε εκκλησία. Εκεί προσεύχονταν για άρρωστα παιδιά
Πίσω από το αρχαίο μνημείο του Θρασύλλου στην Ακρόπολη, υπάρχει μια σπηλιά που έγινε εκκλησία.
Στη νότια πλευρά του Ιερού Βράχου, πίσω από το Θέατρο του Διονύσου και πάνω από την καρδιά της αρχαίας Αθήνας, υπάρχει μια σπηλιά που δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά. Είναι το σπήλαιο πίσω από το μνημείο του Θρασύλλου, που κάποτε ήταν αφιερωμένο στον θεό Διόνυσο. Αργότερα όμως, το ίδιο σημείο αφιερώθηκε σε άλλη λατρεία.
Κατά την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας, η σπηλιά αυτή μετατράπηκε σε χριστιανικό ναό. Ονομάστηκε Παναγία η Σπηλιώτισσα. Δεν ήταν ναός εντυπωσιακός ούτε επίσημος. Ήταν ένας τόπος που οι γυναίκες της εποχής έβρισκαν καταφύγιο. Έρχονταν για να ανάψουν κερί, να ζητήσουν βοήθεια. Κυρίως για τα παιδιά τους. Για την υγεία τους. Για να αποκτήσουν παιδί.
Η Παναγία της Σπηλιάς έγινε για καιρό κάτι σαν θεραπευτήριο ψυχής. Δεν υπήρχε κανείς να κηρύξει. Δεν ακουγόταν λειτουργία. Μόνο ψίθυροι και δάκρυα. Εκείνες οι μάνες που προσεύχονταν μέσα στο βράχο της Ακρόπολης, μέσα στη σιωπή και στο σκοτάδι, ένιωθαν πως η Παναγία ήταν πιο κοντά σε αυτό το κρυφό μέρος, μακριά από βλέμματα.
Σύμφωνα με προφορικές παραδόσεις, στο ίδιο σπήλαιο μεταφέρονταν κατά την Τουρκοκρατία γυναίκες που κατηγορούνταν για μοιχεία. Δεν υπάρχει επίσημη τεκμηρίωση, αλλά οι ιστορίες αυτές επιβιώνουν από στόμα σε στόμα. Και όπως συμβαίνει με τέτοια μέρη, το ιερό και το τραγικό συναντιούνται στον ίδιο χώρο, χωρίς να μπορείς να ξεχωρίσεις το ένα από το άλλο.
Το 1827, κατά την πολιορκία της Ακρόπολης, το μνημείο του Θρασύλλου χτυπήθηκε από τα τουρκικά κανόνια. Το αρχαίο προστώο καταστράφηκε, αλλά το σπήλαιο επέζησε. Και μέσα του, ο μικρός ναός. Εκεί, ανάμεσα σε σπασμένες κολώνες και σκόνη πολέμου, η Παναγία παρέμενε στη θέση της. Χωρίς φωνή, αλλά πάντα παρούσα.
Στις αρχές του 21ου αιώνα, ξεκίνησαν αναστηλωτικές εργασίες. Το μνημείο καθαρίστηκε, η πρόσοψη αποκαταστάθηκε, και ο ναΐσκος συντηρήθηκε. Οι τοιχογραφίες, φθαρμένες από την υγρασία και τον χρόνο, σώθηκαν όσο ήταν δυνατόν. Σήμερα, η σπηλιά δεν είναι ενεργός ναός, αλλά στέκει εκεί, σαν κάτι που δεν έφυγε ποτέ.
Το Θρασύλλειο και η Παναγία η Σπηλιώτισσα δεν είναι απλώς τουριστικό αξιοθέατο. Είναι μνήμη. Είναι η απόδειξη πως ακόμη και στον πιο δοξασμένο αρχαιοελληνικό χώρο, η πίστη δεν σταμάτησε να βρίσκει καταφύγιο. Και πως κάποια πράγματα, όσο μικρά και ταπεινά κι αν μοιάζουν, γίνονται ιερά επειδή κάποτε τα φώτισε το δάκρυ μιας μάνας.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
