Η βασίλισσα που φυλάκισε ο ίδιος της ο αδελφός για 18 χρόνια
Η Μαργαρίτα των Βαλουά έζησε δόξες και αίμα, αλλά και δεκαοκτώ χρόνια φυλακισμένη από τον ίδιο της τον αδελφό. Εκεί έγραψε τα πρώτα γυναικεία απομνημονεύματα της Ευρώπης.
Η Μαργαρίτα των Βαλουά γεννήθηκε το 1553 μέσα σε μια αυλή που ανάσαινε δηλητήριο. Κόρη του Ερρίκου Β΄ και της Αικατερίνης των Μεδίκων, αδελφή τριών βασιλιάδων, μεγάλωσε ανάμεσα σε μαθήματα λατινικών και ελληνικών, σε χορούς και ποιήματα, αλλά και σε ψιθύρους που σχεδίαζαν δολοφονίες. Ήταν πανέμορφη, ευφυής και ετοιμαζόταν να γίνει όργανο πολιτικής συμφιλίωσης.
Ο γάμος της με τον Ερρίκο της Ναβάρας, τον μετέπειτα Ερρίκο Δ΄, έμοιαζε με στέρεη συμμαχία. Καθολικοί και Ουγενότοι θα έθαβαν το μίσος κάτω από έναν θρόνο. Όμως μόλις έξι μέρες μετά τον γάμο, το Παρίσι βάφτηκε με αίμα. Η Σφαγή του Αγίου Βαρθολομαίου μεταμόρφωσε τη γιορτή σε εφιάλτη. Ουγενότοι σφαγιάστηκαν στους δρόμους, και η Μαργαρίτα, με κίνδυνο της ίδιας της ζωής της, έσωσε ανθρώπους στα ίδια της τα διαμερίσματα.
Η σχέση με τον άντρα της βυθίστηκε σε προδοσίες. Εκείνος, κυνηγημένος και διχασμένος, την άφηνε μόνη· εκείνη, πληγωμένη και αποφασισμένη, αναζητούσε διέξοδο σε έρωτες και σε διανοητικούς κύκλους. Όμως ο μεγαλύτερος της εχθρός δεν ήταν ο άντρας της, αλλά ο ίδιος της ο αδελφός, ο βασιλιάς Ερρίκος Γ΄.
Δεκαοκτώ χρόνια στο Ουσόν
Η Μαργαρίτα είχε βρεθεί να στηρίζει άλλοτε τον άντρα της και άλλοτε τους αντιπάλους του. Η αυλή δεν ανεχόταν τέτοια ανεξαρτησία. Το 1586, έπειτα από μια σειρά συγκρούσεων και πολιτικών παιχνιδιών, ο Ερρίκος Γ΄ διέταξε την απομόνωσή της στο κάστρο του Ουσόν. Εκεί έμεινε δεκαοκτώ ολόκληρα χρόνια, κλεισμένη πίσω από τείχη, φυλακισμένη ουσιαστικά από το ίδιο της το αίμα.
Στο Ουσόν δεν βρήκε παρηγοριά σε πολυτέλειες. Αντί για χορούς και αυλικές τιμές, είχε απέναντί της την αγωνία της λήθης. Εκεί όμως ξεπήδησε η δύναμή της. Έγραψε τα Απομνημονεύματα, την πρώτη γυναίκα στην Ευρώπη που τόλμησε να αφηγηθεί τη ζωή της με τη δική της φωνή, χωρίς φίλτρα και χωρίς φόβο. Περιέγραψε με λεπτομέρειες την αγριότητα των αδελφών της, τις ταπεινώσεις της, αλλά και τη φιλοσοφία της για τον έρωτα και τη ζωή.
Τα κείμενά της δεν ήταν απλές αναμνήσεις. Ήταν μαρτυρίες ενός ανθρώπου που είδε την εξουσία να καταπίνει οικογένειες, είδε θρόνους να λερώνουν τα χέρια τους με αίμα και αποφάσισε να γράψει για να μην ξεχαστεί. Είχε το θάρρος να υποστηρίξει ότι η αγάπη είναι ένωση ψυχών, ότι η γυναίκα δεν είναι απλό στολίδι, αλλά θεμελιώδης δύναμη της δημιουργίας.
Η εικόνα της αμαυρώθηκε με ψεύδη. Οι αντίπαλοί της τη διέσυραν ως ακόλαστη, ως νυμφομανή, ως αδελφομανή. Ήταν ο πιο εύκολος τρόπος να σπιλώσουν μια γυναίκα που δεν δέχτηκε να μείνει σιωπηλή. Ο μύθος της Reine Margot γεννήθηκε από αυτή τη λάσπη, και αργότερα, με το μυθιστόρημα του Αλέξανδρου Δουμά, έγινε σχεδόν θρύλος.
Όταν επέστρεψε στο Παρίσι το 1605, μετά την ακύρωση του γάμου της, το πλήθος την υποδέχτηκε σαν ζωντανό σύμβολο. Εκείνη, παρά τα χρόνια και τις εκκεντρικότητές της, ίδρυσε σαλόνια, στήριξε ποιητές και έγινε φωνή για τις γυναίκες της εποχής. Είχε νικήσει τον χρόνο και την εξορία.
Η Μαργαρίτα πέθανε το 1615, η τελευταία των Βαλουά, αλλά όχι μια σιωπηλή σκιά. Ήταν η βασίλισσα που φυλακίστηκε από τον ίδιο της τον αδελφό, η γυναίκα που μεταμόρφωσε την απομόνωση σε πένα, και η ψυχή που αρνήθηκε να πεθάνει πριν ακουστεί.
H δίκη της Ερίθας: το πιο παλιό νομικό δράμα της Ευρώπης στις φλόγες της μυκηναϊκής Πύλου
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
