Είχαν οι Αρχαίοι Έλληνες ψυχικές ασθένειες; Τι έκαναν για αυτές;
Οι ψυχικές ασθένειες στην Αρχαία Ελλάδα θεωρούνταν άλλοτε αποτέλεσμα θεϊκής τιμωρίας και άλλοτε διαταραχή των χυμών του σώματος.
Η αντίληψη των ψυχικών ασθενειών στην Αρχαία Ελλάδα ήταν πολύ διαφορετική από τη σύγχρονη επιστημονική προσέγγιση. Για πολλούς, οι ψυχικές διαταραχές δεν ήταν ιατρικό ζήτημα, αλλά σημάδι θεϊκής οργής ή κατοχής από πνεύματα. Αυτό σήμαινε πως η θεραπεία τους συχνά βασιζόταν σε θρησκευτικές τελετουργίες και εξορκισμούς. Ωστόσο, υπήρχαν και φιλόσοφοι και γιατροί που άρχισαν να αντιμετωπίζουν την ψυχική υγεία ως φυσικό φαινόμενο που σχετιζόταν με τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Ο Ιπποκράτης, ο «πατέρας της Ιατρικής», ήταν από τους πρώτους που αμφισβήτησε τις υπερφυσικές εξηγήσεις και υποστήριξε ότι οι ψυχικές ασθένειες προέρχονταν από ανισορροπίες των τεσσάρων χυμών του σώματος: αίμα, φλέγμα, κίτρινη χολή και μαύρη χολή. Για παράδειγμα, η μελαγχολία (που σήμερα θα αποκαλούσαμε κατάθλιψη) αποδιδόταν στην υπερβολική συσσώρευση μαύρης χολής. Οι θεραπείες περιλάμβαναν διατροφή, άσκηση, λουτρά, βότανα και σε κάποιες περιπτώσεις αιματήσεις (αφαίρεση αίματος για επαναφορά της ισορροπίας).
Παράλληλα, τα ασκληπιεία, τα αρχαία θεραπευτήρια αφιερωμένα στον θεό της Ιατρικής, Ασκληπιό, λειτουργούσαν ως ένα είδος ψυχιατρικής κλινικής. Οι ασθενείς περνούσαν τη νύχτα στον ναό περιμένοντας όνειρα που θεωρούνταν μηνύματα του θεού για τη θεραπεία τους. Συχνά, τους πρότειναν να χαλαρώσουν μέσω της μουσικής, της γυμναστικής ή ακόμη και του θεάτρου, το οποίο οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν ότι μπορούσε να θεραπεύσει ψυχικές παθήσεις μέσω της κάθαρσης.
Παρά την πρόοδο που έγινε, η κοινωνική αντίληψη για τους ψυχικά ασθενείς δεν ήταν ιδιαίτερα θετική. Οι άνθρωποι που εμφάνιζαν βαριές ψυχικές διαταραχές συνήθως απομονώνονταν από την κοινωνία ή κρατούνταν περιορισμένοι από τις οικογένειές τους. Ο Πλάτωνας, μάλιστα, είχε γράψει πως όποιος «είναι τρελός, δεν πρέπει να κυκλοφορεί ελεύθερα στην πόλη».
Η αρχαία ελληνική αντίληψη για την ψυχική υγεία ήταν ένα μίγμα θρησκείας, φιλοσοφίας και πρώιμης επιστήμης. Αν και πολλοί ακόμα πίστευαν πως οι θεοί τιμωρούσαν τους ανθρώπους με ψυχικές ασθένειες, η ιατρική σκέψη έκανε τα πρώτα βήματα προς την κατανόηση του ανθρώπινου νου.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
