Είχε 400 χιλιόμετρα δρόμους, τεχνητές λίμνες, αρχαιολογικό μουσείο και οινοποιείο. Το εξοχικό της βασιλικής οικογένειας της Ελλάδας.

Κρυμμένο στους πρόποδες της Πάρνηθας, μόλις 15 χιλιόμετρα από το κέντρο της Αθήνας, το Τατόι δεν ήταν απλώς ένα ανάκτορο. Ήταν ένας ολόκληρος κόσμος. Όταν ο βασιλιάς Γεώργιος Α’ το αγόρασε το 1872, δεν αναζητούσε μεγαλόπρεπη κατοικία, αλλά έναν τόπο αναψυχής, απομόνωσης και φύσης. Σταδιακά, το άλλοτε τσιφλίκι μετατράπηκε σε ένα βασιλικό συγκρότημα που θύμιζε ελβετικό χωριό, γεμάτο δρόμους, κτίσματα, λίμνες, στάβλους, οινοποιεία, ακόμα και μουσείο.

Οι δρόμοι μέσα στο κτήμα ξεπερνούσαν τα 400 χιλιόμετρα, χαραγμένοι με ακρίβεια μέσα στο δάσος, με γέφυρες, διαχωριστικά και αλέες. Υπήρχε σύστημα πυρασφάλειας και υδροδότησης, πρωτοφανές για την εποχή, και δύο τεχνητές λίμνες, η Χήνα και η Κιθάρα, που έδιναν πνοή στο τοπίο. Ανάμεσα στα πεύκα ξεπρόβαλλαν πετρόκτιστα σπίτια αυλικών, τηλεγραφείο, οικίες φρουράς, ξενοδοχείο, μαντριά, βουτυροκομείο, κρασοποιείο, ανακτορικοί στάβλοι και εργαστήρια.

Ο ίδιος ο Γεώργιος Α’ σχεδίασε την οργάνωση του κτήματος, αναθέτοντας τη διαχείρισή του σε Δανούς ειδικούς και ντόπιους τεχνίτες. Ήθελε το δάσος να είναι η ψυχή του χώρου, και τα κτίρια απλώς να το υπηρετούν. Πάνω στον παλιό ανεμόμυλο των Σούτσων έφτιαξε έναν πύργο με επάλξεις, όπου στέγασε ένα αρχαιολογικό μουσείο με ευρήματα της περιοχής. Στους ορόφους του πύργου φιλοξενούνταν ζωολογικό μουσείο με βαλσαμωμένα ζώα του βασιλικού κυνηγιού.

Το Τατόι είχε μέχρι και το δικό του ξενοδοχείο, το «Τατόιον», που διαφημιζόταν σε ευρωπαϊκούς τουριστικούς οδηγούς. Στις αρχές του 20ού αιώνα, έφτασε να διαθέτει αμπελώνες, ελαιώνες, καλλιέργειες, εκτροφεία ελαφιών και όλα όσα απαιτούσε μια αυτάρκης βασιλική κοινότητα. Τα προϊόντα — κρασιά, βούτυρα, γαλακτοκομικά, κρέας — που παρήγαγε, διατίθεντο σε ξενοδοχεία, νοσοκομεία, στρατόπεδα και ιδρύματα της εποχής.

Το Τατόι δεν ήταν μόνο χώρος αναψυχής. Ήταν και τόπος θανάτων, βασιλικών διαβουλεύσεων και ιστορικών κρίσεων. Εκεί πέθανε από σηψαιμία ο βασιλιάς Αλέξανδρος, αφού τον δάγκωσε πιθηκάκι. Εκεί αποφασίστηκαν οι στρατιωτικές επιλογές της Ελλάδας πριν την εισβολή των Γερμανών. Εκεί ορκίστηκαν τρεις πρωθυπουργοί. Κι εκεί βρίσκονται οι τάφοι όλων των βασιλέων της νεότερης Ελλάδας.

Μέσα στα δάση του, οι βασιλείς της Ελλάδας ζούσαν τις πιο ιδιωτικές στιγμές τους. Το εξοχικό τους δεν ήταν ένα παλάτι — ήταν μια πολιτεία βασιλική, κρυμμένη στο δάσος, με όλα τα χαρακτηριστικά ενός οργανισμού που ανέπνεε, παρήγαγε, φιλοξενούσε και έγραφε ιστορία.