Είναι απόγονοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου; Στα βουνά του Πακιστάν υπάρχουν φυλές με ευρωπαϊκά χαρακτηριστικά.
Στα βουνά του Πακιστάν ζουν φυλές με ευρωπαϊκή όψη. Λένε πως κατάγονται από τους αρχαίους Άριους. Τι λέει η επιστήμη;
Στην ορεινή περιοχή Κοχιστάν του Πακιστάν, ζουν άνθρωποι που μοιάζουν να έχουν έρθει από τη Βόρεια Ευρώπη. Ξανθά μαλλιά, γαλανά ή πράσινα μάτια, λευκό δέρμα. Και όμως, δεν είναι ξένοι. Ανήκουν σε ντόπιες φυλές που ζουν εκεί εδώ και αιώνες. Οι ίδιοι λένε πως είναι απόγονοι των πρώτων Αρίων, αυτών που ξεκίνησαν από τις στέπες και κινήθηκαν προς όλες τις κατευθύνσεις.
Η θεωρία των Ινδοευρωπαίων ή «Αρίων» μιλά για έναν αρχαίο λαό που πριν από χιλιάδες χρόνια εξαπλώθηκε από την Κασπία Θάλασσα προς την Ευρώπη, την Ινδία και το Ιράν. Ο όρος “Άριος” προέρχεται από τη λέξη arya, που σήμαινε “ευγενής” και χρησιμοποιήθηκε από τους ίδιους τους Πέρσες και τους αρχαίους Ινδούς. Η λέξη αυτή έγινε γνωστή στην Ευρώπη τον 19ο αιώνα και χρησιμοποιήθηκε – πολλές φορές λανθασμένα – για να περιγράψει «λευκές» φυλές.
Στην Κοιλάδα του Σουάτ, γαλλικές αποστολές και ανθρωπολόγοι φωτογράφισαν φυλές που ισχυρίζονται ότι είναι οι αυθεντικοί απόγονοι των Αρίων. Τα χαρακτηριστικά τους ξαφνιάζουν: μερικοί μοιάζουν με Σκανδιναβούς. Η ύπαρξή τους αμφισβητείται από πολλούς, αλλά οι ίδιοι θεωρούν την προέλευσή τους αυταπόδεικτη. Το τοπίο της περιοχής ενισχύει την αίσθηση μυστηρίου: γκρεμοί, χιόνια, και χωριά απομονωμένα για αιώνες.
Γενετικές μελέτες έχουν δείξει ότι σε περιοχές του Πακιστάν, του Αφγανιστάν και του Ιράν υπάρχει σημαντικό ποσοστό DNA που σχετίζεται με τους πρώτους Ινδοευρωπαίους. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει πως οι συγκεκριμένες φυλές είναι “καθαροί Άριοι”. Η έννοια της «καθαρότητας» είναι ήδη ξεπερασμένη στην επιστήμη της γενετικής. Η ιστορία της ανθρωπότητας είναι γεμάτη από μείξεις, μετακινήσεις και πολιτισμικές ανταλλαγές.
Παρ’ όλα αυτά, η εικόνα είναι συγκλονιστική. Παιδιά με ξανθά μαλλιά και λευκό δέρμα να ζουν σε απομονωμένα χωριά του Πακιστάν, να μιλούν δικές τους διαλέκτους, να ακολουθούν παραδόσεις αιώνων. Οι φωτογραφίες του François C. Villaret που τραβήχτηκαν στην Κοιλάδα του Σουάτ, θυμίζουν περισσότερο σκανδιναβικό χωριό παρά περιοχή της Ασίας. Και όμως, όλα είναι απολύτως γηγενή.
Η περίπτωση της φυλής των Καλάς, που ζει λίγο πιο δυτικά, είναι επίσης εντυπωσιακή. Οι Καλάς πιστεύουν ότι κατάγονται από τους στρατιώτες του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Αν και αυτό παραμένει αμφίβολο, η εμφάνισή τους – μερικές φορές με γαλανά μάτια και ανοιχτόχρωμα μαλλιά – τροφοδοτεί τον μύθο. Είναι άλλο ένα παράδειγμα τού πώς η γεωγραφία, η μνήμη και η γενετική δημιουργούν απροσδόκητους απογόνους.
Η έννοια του Άριου έχει κακοποιηθεί στην Ιστορία, ειδικά από ιδεολογικά καθεστώτα. Αλλά πέρα από τις πολιτικές χρήσεις, η παρουσία αυτών των ανθρώπων στα βουνά του Πακιστάν θυμίζει ότι η Ιστορία δεν γράφεται πάντα με τους τρόπους που μας δίδαξαν. Και ότι μερικά πρόσωπα μπορούν να κουβαλούν στο βλέμμα τους χιλιάδες χρόνια μεταναστεύσεων, πολέμων και επιμειξιών.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
