Ίσως η πιο γνωστή λεωφόρος της Αθήνας, που ακολουθεί σχεδόν πιστά έναν αρχαίο δρόμο, πάνω στον οποίο διέφυγε ο Θεμιστοκλής κυνηγημένος, μετέφεραν τα μυστικά του αθηναϊκού στόλου και περνούσαν οι νεκροί της πόλης.

Σήμερα τη λένε Βουλιαγμένης. Τη διασχίζεις βιαστικά, στρίβεις για μετρό, περνάς φανάρια, προσπερνάς προσόψεις πολυκατοικιών. Κι όμως, κάτω από την άσφαλτο, το τσιμέντο και τα φώτα της πόλης, υπάρχει ένας άλλος δρόμος. Ένας δρόμος παμπάλαιος.

Ήταν ο κύριος άξονας που συνέδεε την αρχαία Αθήνα με τα νότια παράλια. Η αστική οδός, όπως την έλεγαν. Δίπλα του περνούσαν στρατηγοί, στόλοι, φυγάδες και νεκροί. Στον ίδιο δρόμο —σύμφωνα με παραδόσεις που διέσωσαν οι ιστορικοί των ύστερων χρόνων— διέφυγε ο Θεμιστοκλής όταν κατηγορήθηκε για προδοσία. Εγκατέλειψε την Αθήνα και κατευθύνθηκε προς τη θάλασσα. Ήξερε τη διαδρομή. Την είχαν χαράξει αιώνες πριν οι πρώτοι κάτοικοι της πόλης.

Από εκεί περνούσαν οι μεταφορείς που κουβαλούσαν προμήθειες για τον αθηναϊκό στόλο, τα μυστικά του πολέμου, ακόμα και τα μηνύματα που κατέληγαν στο Σούνιο ή στη Σαλαμίνα. Εκείνος ο δρόμος δεν ήταν απλώς ένας οδικός άξονας. Ήταν η γραμμή ζωής της πόλης.

Στους χάρτες του 19ου αιώνα, πριν καν χαραχθεί η σύγχρονη λεωφόρος, διακρίνεται μια διαδρομή που ακολουθεί σχεδόν την ίδια πορεία. Εκείνο το μονοπάτι ένωσε με τον χρόνο δύο εντελώς διαφορετικούς κόσμους: την Αθήνα του Περικλή και την Αθήνα του Καραμανλή. Ο πρώτος το χρησιμοποίησε για να στείλει καλλιτέχνες στον Παρθενώνα. Ο δεύτερος για να ανοίξει τη σύγχρονη λεωφόρο τη δεκαετία του ’50.

Κατά τις εργασίες του μετρό στην περιοχή του Αγίου Δημητρίου, ανακαλύφθηκαν τμήματα αρχαίων οδών, ίχνη ρωμαϊκών κατασκευών και μνημεία που μαρτυρούσαν την αρχαία χρήση του δρόμου. Δεν είναι τυχαίο πως εκεί κοντά είχαν βρεθεί και νεκρικές πομπές: από τη νότια Αθήνα προς τα κοιμητήρια ή τους δρόμους εξόδου της πόλης.

Η Λεωφόρος Βουλιαγμένης δεν είναι απλώς η ραχοκοκαλιά των Νοτίων Προαστίων. Είναι ένα αρχαίο μονοπάτι που ντύθηκε με άσφαλτο, φανάρια, πολυκατοικίες και μετρό. Αλλά η καρδιά του παραμένει η ίδια: ένας δρόμος για όσους ήθελαν να φύγουν, να ξεκινήσουν, να επιβιώσουν.