Ήταν Έλληνας, Χριστιανός και Πασάς. Ήθελε να δώσει δικαιώματα στους Χριστιανούς και οι Μουσουλμάνοι πήγαν να τον σκοτώσουν

Το 1895 έφτασε στην Κρήτη με επίσημη αποστολή. Είχε τον τίτλο του Βαλή, δηλαδή του Γενικού Διοικητή της νήσου. Όμως δεν ήταν ένας συνηθισμένος αξιωματούχος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ήταν Έλληνας, Χριστιανός και λόγιος. Και εκείνο που προσπάθησε να κάνει δεν το είχε τολμήσει κανείς άλλος πριν από αυτόν: να εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις υπέρ των Χριστιανών σε μια νησίδα όπου οι πληγές από τις επαναστάσεις δεν είχαν κλείσει. Η απάντηση ήρθε γρήγορα. Ο ίδιος ο στρατός του αρνήθηκε να τον υπακούσει. Η Χωροφυλακή στράφηκε εναντίον του. Και οι Μουσουλμάνοι της Κρήτης τον κατηγόρησαν για προδοσία.

Ο Αλέξανδρος Καραθεοδωρής Πασάς δεν ήταν ένας τυχαίος Έλληνας της Πόλης. Καταγόταν από τη σημαντική οικογένεια Καραθεοδωρή της Βύσσας. Πατέρας του ήταν ο προσωπικός γιατρός του Σουλτάνου Μαχμούτ Β΄. Ο ίδιος σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε αρχαία ελληνικά, λατινικά, τουρκικά, περσικά και αραβικά, και έφτασε μέχρι το Παρίσι, όπου πήρε διδακτορικό στη νομική. Ήταν παιδί της Οθωμανικής ελίτ, αλλά ποτέ δεν ξέχασε την ελληνική του ταυτότητα. Ήταν ίσως ο μόνος υπουργός Εξωτερικών της Αυτοκρατορίας που μετέφραζε Πέρσες και Άραβες ποιητές στα αρχαία ελληνικά.

Το 1878 ήταν ο βασικός εκπρόσωπος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στο Συνέδριο του Βερολίνου. Ήταν εκείνος που συνυπέγραψε τη Συνθήκη του Βερολίνου. Όταν επέστρεψε στην Πόλη, ο Σουλτάνος τον έκανε υπουργό των Εξωτερικών. Κι όμως, λίγο καιρό μετά, παραιτήθηκε. Επειδή δεν έγινε δεκτή η πρότασή του για την εφαρμογή της Σύμβασης της Χαλέπας, που προέβλεπε μεγαλύτερα δικαιώματα στους χριστιανικούς πληθυσμούς. Δεν άντεξε να βλέπει το σύνταγμα να ακυρώνεται και να επικρατεί ο αυταρχισμός.

Δέκα χρόνια αργότερα, τον έστειλαν στην Κρήτη. Πήγε αποφασισμένος να εφαρμόσει το πνεύμα του Tanzimat — τις φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις που υπόσχονταν ισότητα. Όμως οι μουσουλμάνοι της Κρήτης τον είδαν σαν απειλή. Σαν έναν δικό τους που πέρασε απέναντι. Ξεσηκώθηκαν εναντίον του. Η στρατιωτική διοίκηση τον αγνόησε. Οι Χωροφύλακες δεν του έδιναν διαταγές. Οι φόνοι χριστιανών άρχισαν να πολλαπλασιάζονται. Και ο ίδιος κινδύνευε. Όχι από εχθρούς, αλλά από τους δικούς του.

Πριν τελειώσει το ίδιο έτος, υπέβαλε παραίτηση. Ο Σουλτάνος αναγκάστηκε να τον αντικαταστήσει. Και έτσι, ο Καραθεοδωρής, ένας Έλληνας Χριστιανός Πασάς που ήθελε να φέρει δικαιοσύνη και ισότητα, κατέληξε κυνηγημένος και μόνος, παγιδευμένος μέσα στην ίδια την Αυτοκρατορία που είχε υπηρετήσει σε υψηλότερο βαθμό από κάθε άλλον της γενιάς του.

Πίσω στην Πόλη, συνέχισε να γράφει, να μεταφράζει, να μελετά. Είχε μια εντυπωσιακή συλλογή αρχαίων νομισμάτων, με πιο πολύτιμο ένα χρυσό στατήρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Δεν ήταν πια υπουργός, αλλά ήταν κάτι πιο σπάνιο: ένας Έλληνας που μίλησε στους ισχυρούς για την ισότητα, όταν η Ευρώπη κοιτούσε αλλού, και ο Σουλτάνος έσφιγγε το χέρι στο σπαθί.