Ήθελε απλώς να καθίσει δίπλα στη γυναίκα του. Και από αυτό ξεκίνησε ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος
Η Σοφί Χοτέκ δεν ήταν βασίλισσα, αλλά στάθηκε δίπλα στον άντρα της για μία και μοναδική φορά.
Δεν ήθελε να κάνει πόλεμο. Δεν ήθελε να προκαλέσει διπλωματικό επεισόδιο. Ήθελε απλώς να σταθεί δημόσια, δίπλα στη γυναίκα του. Κι όμως, αυτό το «απλώς» έμελλε να τινάξει ολόκληρο τον 20ό αιώνα στον αέρα.
Το όνομά της ήταν Σοφί Χοτέκ, δούκισσα του Χόενμπεργκ. Όμορφη, ήσυχη, αφοσιωμένη. Δεν ήταν βασιλικής καταγωγής – κι αυτό την έκανε ανεπιθύμητη στους κύκλους της αυλής. Ο σύζυγός της, όμως, την αγαπούσε βαθιά. Ήταν ο Αρχιδούκας Φραγκίσκος Φερδινάνδος, διάδοχος του αυστριακού θρόνου. Και τον βασανίζε αυτό: δεν του επέτρεπαν να εμφανίζεται μαζί της σε επίσημες τελετές. Εκείνος ήταν επόμενος αυτοκράτορας. Εκείνη, για το πρωτόκολλο, απλώς μια “δούκισσα”.
Υπήρχε μόνο μία εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα: θα μπορούσε να τη συνοδεύει μόνο όταν βρισκόταν σε αποστολή με στρατιωτική ιδιότητα. Έτσι, διάλεξε να πάει σε στρατιωτική επιθεώρηση στη Βοσνία, ώστε να είναι μαζί της δημόσια. Μια επίσκεψη που κανείς δεν του είχε ζητήσει. Μια παρουσία που θα κόστιζε και στους δύο τη ζωή τους.
Ήταν 28 Ιουνίου 1914, όταν οι δυο τους κατευθύνονταν με ανοιχτό αυτοκίνητο στους δρόμους του Σαράγεβο. Ο κόσμος τους έβλεπε. Ο Φραγκίσκος Φερδινάνδος χαμογελούσε. Η Σοφί καθόταν δίπλα του. Ήταν η πρώτη φορά που δεν χρειαζόταν να την κρατήσει κρυφή.
Αλλά ανάμεσα στο πλήθος βρισκόταν κι ένας νεαρός Σέρβος εθνικιστής, Γαβρίλο Πρίντσιπ. Τράβηξε το όπλο και τους πυροβόλησε και τους δύο σχεδόν εξ επαφής. Η Σοφί σκοτώθηκε ακαριαία. Ο Φερδινάνδος πέθανε λίγο αργότερα στην αγκαλιά της. Ένας έρωτας που αγνοήθηκε, σιχαινόταν τα πρωτόκολλα και αναζητούσε απλώς την αξιοπρέπεια του δημόσιου βλέμματος, έσβησε μέσα στο αίμα.
Η δολοφονία τους πυροδότησε την αλυσιδωτή αντίδραση που έφερε τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Αυστροουγγαρία ζήτησε ταπεινωτική συγγνώμη από τη Σερβία. Η Σερβία αρνήθηκε. Η Ρωσία έσπευσε να υπερασπιστεί τη Σερβία. Η Γερμανία, την Αυστροουγγαρία. Η Γαλλία και η Βρετανία, τη Ρωσία. Και μέσα σε λίγες εβδομάδες, όλη η Ευρώπη ήταν σε πόλεμο.
Χιλιάδες μάχες. Εκατομμύρια νεκροί. Αυτοκρατορίες που διαλύθηκαν. Οικονομίες που κατέρρευσαν. Και στο τέλος, μια συνθήκη ειρήνης που γέννησε έναν νέο πόλεμο, ακόμη χειρότερο.
Όλα ξεκίνησαν από μια παραβίαση πρωτοκόλλου. Από έναν άντρα που αρνήθηκε να αφήσει τη γυναίκα του στο σπίτι. Από έναν έρωτα που δεν ταίριαζε με τον θρόνο.
Δεν φταίει ο έρωτας. Φταίει ο κόσμος που δεν τον άντεξε.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
