Ήξερες την ιστορία με το Μη μου τους κύκλους τάραττε; Πως σκοτώθηκε ο Αρχιμήδης

Όταν οι Ρωμαίοι εισέβαλαν στις Συρακούσες το 212 π.Χ., έβαλαν τέλος σε μία από τις πιο μακροχρόνιες πολιορκίες της αρχαιότητας. Μαζί με τα τείχη της πόλης, έπεσε και μια ολόκληρη εποχή ευφυΐας. Ένας από τους μεγαλύτερους νους που είχε να επιδείξει ποτέ η ανθρωπότητα βρισκόταν ακόμα στο έδαφος της Συρακούσας, όχι με όπλα, αλλά με ραβδί στο χέρι. Σχεδίαζε κύκλους στην άμμο. Κανείς δεν φανταζόταν ότι λίγα λεπτά αργότερα θα έμενε στην ιστορία για τα τελευταία του λόγια — και για τον πιο παράλογο θάνατο που γνώρισε ποτέ η επιστήμη.

Ο Αρχιμήδης δεν ήταν ένας κοινός μαθηματικός. Ήταν φαινόμενο. Είχε ανακαλύψει τις αρχές της υδροστατικής, είχε επινοήσει πολεμικές μηχανές για να προστατεύσει την πατρίδα του, είχε εξηγήσει τον μοχλό, είχε οραματιστεί τον άπειρο αριθμό. Όμως δεν ήταν ποτέ του πολεμιστής. Την ώρα που οι Ρωμαίοι περνούσαν τις τελευταίες άμυνες της Συρακούσας, εκείνος δεν έτρεχε για να σωθεί. Ήταν καθισμένος στο έδαφος, συγκεντρωμένος σε κάποιο γεωμετρικό πρόβλημα, με ραβδί στο χέρι, χαράσσοντας γραμμές πάνω στο χώμα. Όχι σχέδια διαφυγής. Σχέδια με νόημα. Σχέδια που έψαχναν την αλήθεια.

Ο Ρωμαίος στρατιώτης που τον πλησίασε δεν ήξερε ποιον είχε μπροστά του. Ο Αρχιμήδης, βυθισμένος στην εργασία του, δεν σηκώθηκε. Δεν παρακάλεσε. Δεν αντέδρασε. Φαίνεται πως του είπε τη φράση που έμεινε στην αιωνιότητα: «Μη μου τους κύκλους τάραττε». Δηλαδή, μην ενοχλείς τους κύκλους μου. Η φράση αυτή δεν ήταν παραγγελία εξουσίας. Ήταν έκφραση απόγνωσης και απόλυτης προσήλωσης. Ήταν ο θρίαμβος της διάνοιας πάνω στο ένστικτο της επιβίωσης. Και ήταν το τελευταίο πράγμα που πρόλαβε να πει.

Ο στρατιώτης τον σκότωσε επιτόπου. Οι εντολές του ανώτατου Ρωμαίου στρατηγού, του Μάρκελλου, ήταν σαφείς: ο Αρχιμήδης έπρεπε να προστατευτεί. Ήθελε να τον συναντήσει, να τον τιμήσει, να τον χρησιμοποιήσει. Όμως ήταν αργά. Ο πιο φωτεινός νους της εποχής είχε χαθεί, όχι με δόξα στο πεδίο της μάχης, αλλά με ταπεινό θάνατο στην άκρη ενός σχεδίου στο χώμα.