Κάθε 21 Ιουνίου και για μερικά δευτερόλεπτα εξαφανίζονται οι σκιές ντάλα μεσημέρι
Κάθε χρόνο, στις 21 Ιουνίου, στη Συήνη της Αιγύπτου συμβαίνει ένα μοναδικό φαινόμενο: οι σκιές εξαφανίζονται για λίγα δευτερόλεπτα καθώς ο Ήλιος βρίσκεται ακριβώς στο ζενίθ
Υπάρχει μια πόλη στον κόσμο όπου, κάθε χρόνο, την ίδια μέρα, συμβαίνει ένα σπάνιο φαινόμενο: για μια στιγμή, η σκιά των ανθρώπων και των αντικειμένων εξαφανίζεται εντελώς. Αυτή η πόλη είναι η αρχαία Συήνη, η σημερινή Ασουάν στην Αίγυπτο, και το φαινόμενο λαμβάνει χώρα κατά το θερινό ηλιοστάσιο, όταν ο Ήλιος βρίσκεται ακριβώς κατακόρυφα πάνω από την περιοχή.
Το φαινόμενο αυτό ήταν γνωστό ήδη από την αρχαιότητα. Ο Έλληνας μαθηματικός και γεωγράφος Ερατοσθένης το αξιοποίησε τον 3ο αιώνα π.Χ. για να υπολογίσει την περιφέρεια της Γης. Σύμφωνα με τις παρατηρήσεις του, στη Συήνη, κάθε 21 Ιουνίου, όταν ο Ήλιος φτάνει στο ζενίθ, οι κάθετες επιφάνειες δεν ρίχνουν καμία σκιά. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η Συήνη βρίσκεται πολύ κοντά στον Τροπικό του Καρκίνου, όπου ο Ήλιος περνά ακριβώς από πάνω κατά το θερινό ηλιοστάσιο.
Ο Ερατοσθένης μέτρησε αυτό το φαινόμενο συγκρίνοντάς το με τις σκιές που εμφανίζονταν στην Αλεξάνδρεια, που βρίσκεται βορειότερα. Εκεί, την ίδια ώρα, οι στύλοι και τα κτίρια έριχναν σκιά, επειδή ο Ήλιος δεν βρισκόταν ακριβώς από πάνω. Μετρώντας τη γωνία της σκιάς στην Αλεξάνδρεια, που ήταν περίπου 7,2 μοίρες, και γνωρίζοντας την απόσταση μεταξύ των δύο πόλεων, κατάφερε να υπολογίσει την περιφέρεια της Γης με αξιοσημείωτη ακρίβεια.
Αυτό το σπάνιο φαινόμενο εξακολουθεί να συμβαίνει κάθε χρόνο στο Ασουάν, αλλά και σε άλλες πόλεις που βρίσκονται ακριβώς πάνω στον Τροπικό του Καρκίνου. Για μια στιγμή, άνθρωποι που στέκονται όρθιοι βλέπουν τη σκιά τους να εξαφανίζεται, ενώ οι λάμπες, οι στύλοι και τα δέντρα στέκονται χωρίς καμία ορατή σκιά στο έδαφος. Το ίδιο συμβαίνει και στον Τροπικό του Αιγόκερω κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο, τον Δεκέμβριο, όπου το φαινόμενο επαναλαμβάνεται σε περιοχές του νότιου ημισφαιρίου.
Το γεγονός αυτό αποδεικνύει τη μαθηματική αρμονία του σύμπαντος και την επίδραση της κίνησης της Γης στον Ήλιο. Παρότι σήμερα διαθέτουμε δορυφόρους και τεχνολογικά μέσα για να κατανοήσουμε τις κινήσεις των ουράνιων σωμάτων, η παρατήρηση αυτού του απλού φαινομένου εξακολουθεί να εντυπωσιάζει όσους το βιώνουν από κοντά.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
