Ο επιστήμονας που μάντεψε τις μαύρες τρύπες σχεδόν 200 χρόνια πριν τον Stephen Hawking

Λίγοι γνωρίζουν ότι η ιδέα των μαύρων τρυπών δεν εμφανίστηκε τον 20ό αιώνα. Η σκέψη αυτή είχε διατυπωθεί ήδη στα τέλη του 18ου αιώνα, όταν ένας Γάλλος μαθηματικός προσπάθησε να καταλάβει πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η δύναμη της βαρύτητας. Ονομαζόταν Pierre Simon Laplace και η ιδέα του βρισκόταν τόσο μπροστά από την εποχή του ώστε σχεδόν χάθηκε για δύο ολόκληρους αιώνες.

Τότε η επιστήμη κινούνταν ακόμη κάτω από τη βαριά σκιά του Ισαάκ Νεύτωνα. Πολλοί επιστήμονες προσπαθούσαν να προχωρήσουν παραπέρα τους νόμους της βαρύτητας που είχαν ήδη αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο έβλεπαν το σύμπαν. Ο Laplace ξεχώριζε για το θάρρος της σκέψης του. Δεν τον απασχολούσε μόνο η κίνηση των πλανητών. Τον τραβούσε περισσότερο το ερώτημα τι γίνεται όταν η βαρύτητα φτάνει στο όριό της.

Κάπου εκεί γεννήθηκε μια ιδέα που για την εποχή έμοιαζε σχεδόν φανταστική. Αν ένα άστρο ήταν εξαιρετικά μεγάλο και ταυτόχρονα εξαιρετικά πυκνό, η έλξη του θα μπορούσε να γίνει τόσο ισχυρή ώστε ούτε το φως να μπορέσει να φύγει από την επιφάνειά του.

Η συνέπεια ήταν απλή αλλά εντυπωσιακή. Ένα τέτοιο σώμα θα υπήρχε στο σύμπαν χωρίς να φαίνεται πουθενά. Θα ήταν εκεί αλλά κανένα βλέμμα δεν θα μπορούσε να το εντοπίσει.

Αυτή είναι ουσιαστικά η βασική ιδέα πίσω από τις μαύρες τρύπες όπως τις καταλαβαίνουμε σήμερα.

Ο Laplace κατέγραψε αυτή τη σκέψη το 1796 σε ένα βιβλίο για τη δομή του σύμπαντος. Εκεί έγραψε ότι μπορεί να υπάρχουν άστρα τόσο τεράστια ώστε η ταχύτητα που χρειάζεται κάτι για να ξεφύγει από την επιφάνειά τους να ξεπερνά την ταχύτητα του φωτός. Αν συμβεί κάτι τέτοιο, το φως δεν καταφέρνει να φύγει και το άστρο γίνεται αόρατο.

Εκείνη την περίοδο όμως κανείς δεν μπορούσε να το αποδείξει. Η νευτώνεια βαρύτητα άφηνε να φανεί μια τέτοια πιθανότητα, αλλά η φυσική δεν είχε ακόμη τα μέσα για να προχωρήσει βαθύτερα. Έτσι η ιδέα του Laplace έμεινε για πολύ καιρό μια θεωρητική σκέψη.

Σχεδόν δύο αιώνες αργότερα η ιδέα επέστρεψε στο προσκήνιο. Στον 20ό αιώνα η γενική σχετικότητα του Αϊνστάιν έδειξε ότι η βαρύτητα μπορεί να καμπυλώνει τον χώρο και τον χρόνο. Από εκεί άρχισε να σχηματίζεται η σύγχρονη εικόνα των μαύρων τρυπών.

Την ίδια περίοδο ένας άλλος επιστήμονας έγινε γνωστός σε όλο τον κόσμο μέσα από τη μελέτη αυτών των αντικειμένων. Ο Stephen Hawking αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ζωής του στην κατανόηση των μαύρων τρυπών και έδειξε ότι ακόμη και αυτές μπορούν να εκπέμπουν ακτινοβολία.

Όταν οι ιστορικοί της επιστήμης γύρισαν πίσω στις παλιές πηγές, βρήκαν κάτι πραγματικά εντυπωσιακό. Δύο αιώνες πριν από όλα αυτά, ένας Γάλλος μαθηματικός είχε ήδη φτάσει στην ίδια βασική ιδέα.

Ο Laplace δεν είχε στη διάθεσή του τηλεσκόπια για το βαθύ σύμπαν. Δεν υπήρχαν δορυφόροι, υπολογιστές ούτε ανιχνευτές ακτινοβολίας. Είχε μόνο χαρτί, μαθηματικά και μια εξαιρετικά δυνατή φαντασία. Γι’ αυτό αρκετοί ιστορικοί της επιστήμης λένε ότι η ιδέα των μαύρων τρυπών γεννήθηκε πολύ πριν εμφανιστεί η σύγχρονη αστροφυσική. Ένας άνθρωπος του 18ου αιώνα είχε ήδη στρέψει τη σκέψη του βαθιά μέσα στο σκοτάδι του σύμπαντος.