Ο άντρας της της απαγόρευσε να ξαναπαντρευτεί. Όταν πέθανε, εκείνη διάλεξε έναν στρατηγό για να σώσει τα παιδιά της και την αυτοκρατορία
Έδωσε όρκο να μη ξαναπαντρευτεί. Μα όταν το Βυζάντιο κατέρρεε, η Ευδοκία Μακρεμβολίτισσα παντρεύτηκε τον Ρωμανό Διογένη.
Τον Μάιο του 1067, ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Ι΄ Δούκας, ασθενικός και γηραιός, ένιωθε πως πλησιάζει το τέλος. Δεν τον ένοιαζε τόσο το μέλλον της αυτοκρατορίας όσο το μέλλον της δυναστείας του. Με τη φωνή του να τρέμει και τα παιδιά του να είναι ακόμη ανήλικα, απαίτησε από τη σύζυγό του, την Ευδοκία Μακρεμβολίτισσα, να του ορκιστεί ότι δεν θα ξαναπαντρευτεί ποτέ. Εκείνη το δέχτηκε. Ήταν όρκος ιερός. Και δημόσιος.
Όμως, η ιστορία δεν είχε τελειώσει. Η αυτοκρατορία κατέρρεε. Οι Σελτζούκοι απειλούσαν από την Ανατολή. Η Ιταλία είχε χαθεί στους Νορμανδούς. Οι στρατηγοί ήταν λίγοι και η εξουσία έπρεπε να έχει πρόσωπο – και ξίφος. Η Ευδοκία δεν ήταν απλώς χήρα. Ήταν αυτοκράτειρα με τρία μικρά παιδιά και κανέναν να τα προστατεύσει. Έπρεπε να πάρει απόφαση. Και την πήρε.
Το 1068, έλυσε μόνη της τον όρκο, με την υποστήριξη του Πατριάρχη και των ισχυρών της αυλής. Και παντρεύτηκε έναν στρατηγό. Έναν άντρα που είχε κατηγορηθεί για σφετερισμό αλλά είχε αποδειχτεί ικανότατος. Το όνομά του ήταν Ρωμανός Δ΄ Διογένης. Η επιλογή δεν ήταν από έρωτα. Ήταν για τα παιδιά της. Για την επιβίωση της δυναστείας. Για την ίδια την Αυτοκρατορία.
Ο Ρωμανός πολέμησε με γενναιότητα. Ξεκίνησε εκστρατείες στα ανατολικά, προσπαθώντας να κρατήσει την Καππαδοκία, την Αρμενία, τα τελευταία φρούρια. Και το 1071, βάδισε προς το Μαντζικέρτ για να σταματήσει τους Σελτζούκους του Αλπ Αρσλάν. Ήξερε πως αν χάσει, η Μικρά Ασία θα χαθεί για πάντα. Και πολέμησε με ό,τι είχε.
Η μάχη ήταν σκληρή. Όταν κατάλαβε ότι ο στρατός του προδίδεται εκ των έσω, δεν το έβαλε κάτω. Έμεινε πίσω και πολέμησε μόνος του μέχρι να αιχμαλωτιστεί. Δεν σκοτώθηκε. Ο αντίπαλος τον σεβάστηκε και τον άφησε να φύγει. Αλλά οι πρώην συνεργάτες του δεν είχαν τέτοια τιμή.
Στην Κωνσταντινούπολη, η παλιά φρουρά της οικογένειας Δούκα είχε ήδη τον καθαιρέσει. Ο αδελφός του προηγούμενου αυτοκράτορα, ο καίσαρας Ιωάννης Δούκας, του αρνήθηκε ακόμα και τη ζωή. Τον τύφλωσαν βάναυσα, χωρίς ντροπή, χωρίς ιατρική φροντίδα, χωρίς λύπηση. Ο άντρας που είχε παντρευτεί η Ευδοκία για να προστατέψει τα παιδιά της, πέθανε μόνος, τυφλός, μολυσμένος, ξεχασμένος.
Κι εκείνη; Αναγκάστηκε να αποσυρθεί σε μοναστήρι. Δεν κράτησε τον θρόνο, ούτε την εξουσία. Κράτησε όμως κάτι που δεν σβήνει εύκολα: την απόφαση να αθετήσει τον όρκο για να προστατέψει μια ολόκληρη αυτοκρατορία. Κι αν εκείνη δεν είχε κάνει αυτό το βήμα, ίσως ο θρόνος των Δουκών να είχε χαθεί πολύ νωρίτερα.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
