Ο αρχαιολόγος που βρήκε τον πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου και έσκαβε μόνος του για 30 χρόνια

Τον έλεγαν Μανόλη Ανδρόνικο. Δεν ήταν από αυτούς που χτυπούν το χέρι στα γραφεία υπουργών. Δεν έψαχνε να γίνει τηλεοπτικός σταρ. Είχε γεννηθεί στην Προύσα, έζησε την Καταστροφή, πολέμησε στη Μέση Ανατολή, και επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη για να κάνει κάτι πιο δύσκολο από όλα: να αποδείξει πως η Ιστορία της Ελλάδας δεν είναι μύθος.

Όταν οι περισσότεροι πίστευαν ότι η Βεργίνα έκρυβε έναν απλό μακεδονικό οικισμό, εκείνος έβγαλε το πινέλο και τα εργαλεία του. Για τρεις δεκαετίες δούλευε εκεί. Ήξερε πως κάτι υπήρχε. Κι όταν το 1977 βρήκε τον ασύλητο βασιλικό τάφο με τη χρυσή λάρνακα, γεμάτη όπλα, κοσμήματα, το στέμμα, τις πανοπλίες και έναν σκελετό με σημάδια μάχης, είπε το αδιανόητο: «Είναι ο Φίλιππος Β΄».

Ο πατέρας του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ο άνδρας που ενοποίησε τη Μακεδονία και ετοιμαζόταν να εισβάλει στην Ασία πριν τον προλάβει ο θάνατος. Ο βασιλιάς που είχε επτά γυναίκες, έχασε το μάτι του σε πολιορκία, και τιμήθηκε σαν θεός όσο ζούσε.

Κι όμως, η ανακάλυψη αυτή, που θεωρείται μία από τις σημαντικότερες του 20ού αιώνα, δεν του χάρισε δόξα. Αντί για βραβεία, ήρθαν ειρωνείες. Αντί για συγχαρητήρια, σιωπή. Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, η Αρχαιολογική Εταιρεία, ακόμη και η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών δεν του είπαν ούτε μπράβο.

Ο Ανδρόνικος δεν έκανε πίσω. Συνέχισε να σκάβει. Να γράφει. Να μιλά. Και να αποδεικνύει με στοιχεία, οστά, ιππικούς τάφους, πυρές, όπλα και αναλύσεις, ότι μόνο ένας θα μπορούσε να έχει αυτή την ταφή: ο Φίλιππος. Όχι ο Αρριδαίος, όχι άλλος. Ο ίδιος ο βασιλιάς του 359 π.Χ.

Ο χρόνος τον δικαίωσε. Οι μελέτες που ήρθαν μετά το 2010 κατέρριψαν τις αμφιβολίες. Η ταφή ήταν ηρωική, θεοποιητική, βασιλική. Ο νεκρός είχε υποστεί τραυματισμό στο μάτι. Η γυναίκα δίπλα του ιππεύει. Το τέθριππο ήταν παρόν. Και ο χουντίτης, το ορυκτό των ηρώων, είχε ριχτεί στο μνήμα.

Σήμερα, το όνομά του βρίσκεται σε σχολεία, δρόμους, μνημεία. Αλλά κανείς δεν μπορεί να αντιληφθεί ότι για να γίνει αυτή η αναγνώριση χρειάστηκε να σκάβει σιωπηλά για 30 χρόνια. Να σηκώνει μόνος του το βάρος μιας αποκάλυψης που αλλάζει ολόκληρο το αφήγημα για τον ελληνικό Βορρά, για τη Μακεδονία, για την κληρονομιά του Αλεξάνδρου.

Κι αυτός, κάθε πρωί, απλώς πήγαινε πίσω στο χώμα.