Ο αξιωματικός του Ελληνικού Στρατού που πέθανε πάνω στο άλογό του για να εμψυχώσει τους στρατιώτες του
Δεν κατέβηκε από το άλογο για να μη φοβηθούν οι στρατιώτες του. Χτυπήθηκε από βόμβα και πέθανε όρθιος, σαν αληθινός Έλληνας αξιωματικός
Στις 5 Δεκεμβρίου 1940, κοντά στην Πρεμετή της Αλβανίας, ένας αξιωματικός του Ελληνικού Στρατού δεν κατέβηκε από το άλογό του όταν ξεκίνησε η ιταλική αεροπορική επιδρομή. Δεν έσκυψε. Δεν κρύφτηκε. Έμεινε καβάλα, για να τον βλέπουν οι στρατιώτες του και να μην πανικοβληθούν. Λίγα λεπτά μετά, μια βόμβα έβαλε τέλος στη ζωή του. Ήταν ο Μαρδοχαίος Φριζής.
Γεννήθηκε στη Χαλκίδα το 1893, από οικογένεια Εβραίων Ελλήνων πολιτών. Ήθελε να γίνει στρατιωτικός, αλλά λέγεται ότι δεν έγινε δεκτός στη Σχολή Ευελπίδων. Δεν τα παράτησε. Σπούδασε νομικά, αλλά μπήκε στη Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών και το 1916 ξεκίνησε τη στρατιωτική του πορεία. Πολέμησε στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στην Ουκρανία, και στη Μικρά Ασία. Εκεί πιάστηκε αιχμάλωτος στη Σμύρνη. Του πρότειναν να τον απελευθερώσουν μόνο εκείνον, ως Εβραίο. Αρνήθηκε. Ζήτησε να φύγει μαζί με τους άλλους Έλληνες αξιωματικούς. Και έτσι έγινε.
Στον πόλεμο του ’40 βρισκόταν στην Ήπειρο, διοικητής αποσπάσματος της 8ης Μεραρχίας. Είχε να αντιμετωπίσει τη φημισμένη ιταλική μεραρχία Αλπινιστών “Τζούλια”, που προσπάθησε να διασπάσει το ελληνικό μέτωπο στον Σμόλικα. Ο Φριζής όχι μόνο την απέκρουσε, αλλά την καταδίωξε, την περικύκλωσε και την εξουδετέρωσε. Πήρε εκατοντάδες αιχμαλώτους. Ανέκοψε την προέλαση των Ιταλών και οδήγησε την αντεπίθεση εντός της Αλβανίας.
Στη μάχη κοντά στην Πρεμετή, καθώς τα ιταλικά αεροπλάνα επιτέθηκαν, έδωσε εντολή στους άνδρες του να πέσουν στα χαρακώματα. Ο ίδιος όμως έμεινε όρθιος στο άλογό του, μέσα στη βροχή από σφαίρες. Ήθελε να εμψυχώσει τους στρατιώτες. Να δουν τον διοικητή τους ζωντανό, θαρραλέο, ήρεμο. Δεν έφυγε. Δεν γονάτισε. Δεν πήρε κάλυψη.
Χτυπήθηκε πρώτα από σφαίρες και έπειτα από βόμβα. Ο στρατιωτικός ιερέας έτρεξε κοντά του. Του έκλεισε τα μάτια, διαβάζοντας σιωπηλά το “Άκουε Ισραήλ, Κύριος ο Θεός ημών, Κύριος εις εστίν”, την εβραϊκή προσευχή στο αρχαίο ελληνικό κείμενο.
Ο Μαρδοχαίος Φριζής ήταν ο πρώτος ανώτερος αξιωματικός που σκοτώθηκε στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο. Ο βασιλιάς και ο πρωθυπουργός έστειλαν συγχαρητήρια για την ανδρεία του. Μετά τον θάνατό του, το όνομά του δόθηκε σε δρόμους, πλατείες, αγάλματα και μνημεία. Αλλά τίποτα δεν μπορεί να ξεπεράσει εκείνη την εικόνα: ένας άνθρωπος πάνω σε άλογο, όρθιος, ενώ όλα γύρω του φλέγονταν.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
