Ο δικαστής που παράτησε τη δικαιοσύνη για να γράφει μοιρολόγια και να ταξιδεύει στην Ελλάδα

Το 1872 στη Μεσσηνιακή Μάνη γεννήθηκε ένα παιδί που έμελλε να ζήσει σαν να ήταν μόνιμα στον δρόμο. Ο Κώστας Πασαγιάννης μεγάλωσε ανάμεσα σε μεταθέσεις, σπουδές, τραγούδια και βιβλία. Ο πατέρας του ήταν ειρηνοδίκης· εκείνος έγινε κι αυτός δικαστικός. Αλλά δεν άντεξε.

Από το Ξυλόκαστρο και την Ιθάκη ως τη Ζάκυνθο και τη Φολέγανδρο, έβγαζε το ψωμί του βάζοντας σφραγίδες και δικάζοντας μικρές υποθέσεις. Όμως το μυαλό του ήταν πάντα αλλού. Στους στίχους των δημοτικών τραγουδιών, στα ταξίδια χωρίς λόγο, στις μυρωδιές της γης και στη μνήμη των μοιρολογιών.

Το 1912 τα παράτησε όλα. Παραιτήθηκε από το δικαστικό σώμα και γύρισε στην Αθήνα για να ζήσει γράφοντας. Όχι μόνο ποίηση ή πρόζα – αλλά την ψυχή μιας χώρας που τότε ακόμα τραγουδούσε τον θάνατο στα σοκάκια.

Ταξίδεψε στην Ελλάδα, κατέγραψε μοιρολόγια, άκουσε γυναίκες να θρηνούν και παιδιά να λένε τα κάλαντα. Κρατούσε σημειώσεις και τις έκανε βιβλία. Οι «Μοσκιές» του, τα «Μανιάτικα μοιρολόγια και τραγούδια», τα «Ελληνικά ταξίδια» και τα «Σέρβικα τραγούδια» δεν είναι λογοτεχνία. Είναι καταγραφή ζωής. Είναι Ελλάδα.

Ήταν δημοτικιστής, φίλος του Μαβίλη, συνεργάτης της «Ακρόπολις», και από τους πρώτους που πίστεψαν ότι ο τουρισμός στην Ελλάδα δεν είναι μόνο μπάνιο και αρχαία – αλλά κυρίως πολιτισμός και προφορική μνήμη.

Παντρεύτηκε την κοντέσσα Καποδίστρια στην Κέρκυρα και έκανε τρία παιδιά. Έζησε όπως ήθελε: κοντά στο χώμα, μακριά από τα αξιώματα. Πέθανε το 1933 στην Αθήνα. Αλλά τον θυμούνται όσοι αγαπούν τη βαθιά Ελλάδα.