Ο Έλληνας δημοσιογράφος που οι Τούρκοι έδεσαν, εξόρισαν και τον άφησαν να πεθάνει σε αφρικανική φυλακή χωρίς ιερέα, γιατρό ή φαγητό.
Δεν σήκωσε όπλο. Έγραφε. Και αυτό τον οδήγησε σε αφρικανική εξορία, χωρίς γιατρό, χωρίς παπά, χωρίς έλεος.
Ο Θωμάς Πασχίδης δεν κρατούσε όπλο. Δεν ανέβηκε ποτέ σε βουνό, δεν οργάνωσε ένοπλη ομάδα. Ήταν δάσκαλος, μεταφραστής και κυρίως δημοσιογράφος. Αλλά αυτό ήταν αρκετό. Τα κείμενά του ενόχλησαν. Το μελάνι του τρόμαζε περισσότερο από κάθε σπαθί. Και έτσι άρχισε ο δρόμος του προς το μαρτύριο.
Γεννήθηκε στα Ιωάννινα, σπούδασε στη Ζωσιμαία και εργάστηκε ως εκπαιδευτικός σε Χίο, Πόλη, Μολδαβία. Δεν έγραφε για λογοτεχνία. Έγραφε για πίστη, για πατρίδα, για αλήθειες που έκαιγαν. Κυκλοφόρησε τη δική του εφημερίδα στην Πόλη, με τον τίτλο Αντίπαλον. Μετέφρασε στα ελληνικά κείμενα που αποδομούσαν το Ισλάμ και υπερασπίζονταν την Ορθοδοξία. Αυτό θεωρήθηκε έγκλημα.
Η Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν τον φυλάκισε απλώς. Τον εξόρισε. Πρώτα στην Τρίπολη της Λιβύης. Ύστερα, βαθύτερα, πιο μακριά, στη Φεζάν. Στην καρδιά της αφρικανικής ερήμου. Εκεί όπου οι εξόριστοι πέθαιναν όχι με εκτελέσεις, αλλά με τη σιωπή. Δεν υπήρχε γιατρός. Ούτε παπάς. Ούτε επισκέπτης. Ούτε νερό.
Οι μαρτυρίες των συντρόφων του λένε πως τον βασάνιζαν. Πως τον άφηναν δεμένο, άπλυτο, νηστικό. Ήξεραν ποιος ήταν. Δεν του έδιναν τίποτα. Μόνο θάνατο που ερχόταν αργά. Πέθανε στις 10 Φεβρουαρίου 1890. Οι Άραβες φύλακες τον έθαψαν κάπου πρόχειρα, χωρίς σταυρό, χωρίς τελετή. Ήταν μόλις 38 ετών.
Μετά τον θάνατό του, όσοι τον είχαν γνωρίσει άρχισαν να μιλούν για τον “Νεομάρτυρα της Πίστης και της Πένα”. Ο Γεώργιος Φιλιππίδης, φίλος του και εκδότης, δημοσίευσε άρθρα για να τιμηθεί. Στη συνείδηση των απλών ανθρώπων, ο Πασχίδης ήταν κάτι πολύ περισσότερο από συγγραφέας. Ήταν ένας που πέθανε γιατί δεν σιώπησε.
Η Εκκλησία δεν τον έχει ανακηρύξει επισήμως άγιο. Όμως η ζωή και ο θάνατός του ακολούθησαν όλα τα βήματα ενός Νεομάρτυρα. Πίστη, λόγος, εξορία, βασανισμός, αφανισμός. Δεν έμεινε καν φωτογραφία του. Μόνο οι λέξεις. Αυτές που έγραψε. Και αυτές που δεν πρόλαβε να πει.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
