Ο Έλληνας που δίδαξε βασιλιάδες και έστησε τα θεμέλια της ελληνικής παιδείας
Δεν ήταν μόνο φιλόλογος. Ήταν ο πρώτος που δίδαξε τον Όθωνα ελληνικά.
Ήταν μόλις παιδί όταν άφησε το Πήλιο για να βρεθεί στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί δεν έμαθε απλώς γράμματα. Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία, γνώρισε ανθρώπους που ήθελαν να αλλάξουν τον κόσμο και κατάλαβε πως η γνώση δεν είναι μόνο ζήτημα μάθησης αλλά και επανάστασης. Το όνομά του ήταν Φίλιππος Ιωάννου.
Στην Επανάσταση του ’21 πολέμησε στη Ζαγορά. Όταν ηττήθηκε στη μάχη από τον Δράμαλη, αναγκάστηκε να κρυφτεί, να αλλάξει νησιά, να διδάξει ελληνικά στη Σύρο και να ακολουθήσει την τύχη των άστεγων λογίων. Μα τίποτα δεν πήγε χαμένο. Χάρη στις συστάσεις του Γρηγόριου Κωνσταντά, βρέθηκε να διδάσκει σε ελληνικό σχολείο στο Μόναχο. Εκείνη η συγκυρία του άλλαξε τη ζωή.
Στο ίδιο σχολείο φοίτησε ένας νεαρός Γερμανός πρίγκιπας, ο Όθων. Και μια κοπέλα που λεγόταν Αμαλία. Ήταν ο πρώτος τους δάσκαλος στην ελληνική γλώσσα, η πρώτη επαφή τους με τον πολιτισμό της χώρας που επρόκειτο να κυβερνήσουν. Ο Φίλιππος Ιωάννου τους δίδαξε ελληνικά, ιστορία, αξίες. Ήταν ο πνευματικός τους προπομπός.
Το 1837, όταν έφτασε στην Ελλάδα, δεν πήρε σύνταξη ούτε τιμές. Πήρε δουλειά. Πρώτα στο Υπουργείο Εξωτερικών. Ύστερα, ως καθηγητής στο νεοσύστατο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Δίδασκε Φιλοσοφία, μα ήταν κάτι παραπάνω: έστηνε το θεμέλιο μιας ολόκληρης μορφωτικής ταυτότητας. Μέχρι τον θάνατό του το 1880 δεν σταμάτησε ποτέ να προσφέρει.
Έγινε πρύτανης, βουλευτής του Πανεπιστημίου, γερουσιαστής, πρόεδρος της Αρχαιολογικής Εταιρείας για σχεδόν τρεις δεκαετίες. Οργάνωσε τη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου και έγραψε τον πρώτο οργανισμό του Νομισματικού Μουσείου. Όπου υπήρχε γνώση, παιδεία ή πολιτισμός, εκεί ήταν. Δίδαξε έξι φορές ως κοσμήτορας της Φιλοσοφικής. Και συγγραφέας. Και φιλόλογος. Και συντάκτης ναυτικού λεξικού.
Δεν άφησε πίσω του χρήματα. Άφησε θεσμούς. Άφησε ανθρώπους μορφωμένους. Άφησε μια Ελλάδα λίγο πιο στέρεη πνευματικά απ’ ό,τι τη βρήκε.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
