Ο Έλληνας που κέρδισε Όσκαρ αλλά δεν πήγε στα Όσκαρ γιατί φοβόταν το αεροπλάνο

Δεν πήγε ποτέ στο Λος Άντζελες. Δεν πήρε το βραβείο από το χέρι ενός σταρ. Δεν περπάτησε στο κόκκινο χαλί, δεν ευχαρίστησε τον Θεό και τη μάνα του μπροστά στις κάμερες. Ο Βαγγέλης Παπαθανασίου κέρδισε το Όσκαρ για τη μουσική του στους «Δρόμους της Φωτιάς», αλλά δεν παρευρέθηκε ποτέ στην τελετή. Φοβόταν το αεροπλάνο. Του πρότειναν να πάει με υπερωκεάνιο. Αρνήθηκε και αυτό.

Η μουσική του Βαγγέλη δεν ήταν αποτέλεσμα παραγωγών, στούντιο, ή οργανωμένων εταιριών. Ήταν κάτι πιο άμεσο. Παιδική μνήμη, έμπνευση της στιγμής, ήχος που ξεπηδούσε χωρίς πρόβα, χωρίς παρτιτούρες, χωρίς δεύτερη λήψη. Για το «Chariots of Fire», ο ίδιος είπε: «Δεν σκέφτηκα τίποτα άλλο, απλώς εξέφρασα τα συναισθήματά μου με τα τεχνολογικά μέσα της εποχής».

Ήταν η εποχή που όλοι περίμεναν μια συμφωνική ορχήστρα σε μια ταινία εποχής. Κι εκείνος τους έδωσε ένα ηλεκτρονικό κομμάτι, συνθεσάιζερ, ρυθμό και μελωδία σαν να έτρεχε μαζί με τους αθλητές στην άμμο. Το «Titles» έμεινε γνωστό ως Chariots of Fire – Titles και ανέβηκε στο νούμερο 1 του αμερικανικού Billboard, ένα σπάνιο κατόρθωμα για έναν Έλληνα συνθέτη.

Το Όσκαρ το παρέλαβαν άλλοι. Εκείνος έμεινε σπίτι. Δεν ήθελε το χρυσό αγαλματίδιο για να αλλάξει κάτι. Ήταν ήδη στο μυαλό του κοσμογυρισμένος, στις καρδιές των Ελλήνων κορυφαίος και στη NASA καλεσμένος για να γράψει μουσική για τον Άρη.

Κι όμως, η απόφασή του να μη πάει στα Όσκαρ δεν ήταν ιδιορρυθμία. Ήταν στάση ζωής. Μισούσε την προβολή, δεν εμπιστευόταν τη βιομηχανία, δεν άντεχε τις «φάμπρικες επιτυχιών». Έλεγε ότι όσο πιο επιτυχημένος γίνεσαι, τόσο λιγότερο ελεύθερος παραμένεις. Ήθελε απλώς να φτιάχνει μουσική. Κι όταν τον ρώτησαν για τη βράβευση, απάντησε: «Είμαι χαρούμενος που με αναγνώρισαν, αλλά δεν ήθελα ποτέ να γίνω ένα προϊόν».

Κι έτσι, ο μοναδικός Έλληνας που έχει κερδίσει Όσκαρ Μουσικής δεν το σήκωσε ποτέ. Δεν του το έδωσαν καν σε live τελετή. Κάποια στιγμή, του το έστειλαν. Μπορεί να το άφησε σ’ ένα ράφι δίπλα στα πλήκτρα του ή να το έκρυψε σε κάποιο ντουλάπι. Γιατί για τον Βαγγέλη, το βραβείο ήταν η ίδια η μουσική.