Ο Έλληνας πρίγκιπας που αγόρασε τη μισή Αττική

Ήταν πρίγκιπας, γόνος των Καντακουζηνών, μεγαλωμένος στη Ρωσία, με ρίζες από Μολδαβία και Καλλιμάχηδες. Το όνομά του ήταν Αλέξανδρος Καντακουζηνός. Πριν γίνει ένας από τους μεγαλύτερους γαιοκτήμονες της Αττικής, είχε μυηθεί στη Φιλική Εταιρεία, συνόδευσε τον Δημήτριο Υψηλάντη στην Επανάσταση και συμμετείχε στην παράδοση της Μονεμβασιάς. Μετά όμως, εξαφανίστηκε. Χάθηκε για επτά χρόνια, εξορισμένος από τη Ρωσία, και όλοι αναρωτιούνταν γιατί εγκατέλειψε ξαφνικά τον αγώνα.

Τον Σεπτέμβριο του 1821 έφυγε για Ζάκυνθο, μετά Λιβόρνο, Πίζα και τελικά Δρέσδη. Το όνομά του δεν ακουγόταν πουθενά, αλλά το 1824 κυκλοφόρησε ένα βιβλίο στα γερμανικά με επιστολές για την Επανάσταση, γραμμένες σε τόνο που αποκάλυπτε κάποιον βαθιά μέσα στα γεγονότα. Οι επιστολές δεν υπεγράφησαν ποτέ με το όνομά του, αλλά όλοι ήξεραν ποιος τις έγραψε. Η εξορία του ήταν πολιτική, αλλά το κύρος του παρέμενε ακέραιο.

Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα το 1828, δεν πήγε να ξαναμπεί στα πολεμικά. Εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και άρχισε να αγοράζει. Μαζί με τον Κωνσταντίνο Ζωγράφο και τον Ιωάννη Σούτσο, απέκτησε τεράστιες εκτάσεις στην Αττική — τότε που η γη άνηκε ακόμα σε πορτοκάλια, λιόδεντρα και ερείπια. Το κτήμα Τατοΐου, που αργότερα πέρασε ως προίκα στην κόρη του Ελπίδα και από εκεί στον Γεώργιο Α΄, ήταν δικό του. Οι αγορές δεν έγιναν απλώς για επένδυση. Ήταν μια ήσυχη στρατηγική εγκατάστασης μιας νέας τάξης.

Αρχικά στάθηκε δίπλα στον Καποδίστρια. Όμως δεν του άρεσε το αυστηρό κράτος του Κυβερνήτη. Πέρασε στην αντικαποδιστριακή παράταξη, μαζί με άλλους πλούσιους και ισχυρούς. Ήξερε πια ότι η Ιστορία δεν γράφεται μόνο με ξίφη, αλλά με τίτλους ιδιοκτησίας και γαμπρούς. Οι γιοι του έγιναν στρατιωτικοί, υπασπιστές του Όθωνα και γαμπροί των Άρμανσμπεργκ. Η κόρη του, σύζυγος του Σκαρλάτου Σούτσου, έγινε η μοναδική απόγονος που κράτησε ελληνικό κλάδο.

Ο Αλέξανδρος Καντακουζηνός δεν έμεινε γνωστός ως ήρωας του ’21, παρότι ήταν. Ούτε ως πολιτικός, παρότι υπήρξε. Έμεινε ως ένας πρίγκιπας που έφυγε σιωπηλά από τον πόλεμο και γύρισε για να αγοράσει τη μισή Αττική, χωρίς να ρίξει ούτε σφαίρα.