Ο νόμος που ψήφισε ο Περικλής χτύπησε την ίδια του την οικογένεια

Το 451 π.Χ., ο Περικλής, ένας από τους πιο ισχυρούς πολιτικούς της Αθήνας, εισηγήθηκε έναν νόμο που θα καθόριζε ποιος δικαιούται να λέγεται Αθηναίος πολίτης. Ήταν ένας νόμος που αποσκοπούσε στον έλεγχο της πολιτικής ταυτότητας, την προστασία της πόλης από την επιρροή ξένων και την ενίσχυση του κύρους της αθηναϊκής καταγωγής. Από εδώ και στο εξής, μόνο όσοι είχαν και τους δύο γονείς Αθηναίους πολίτες θα θεωρούνταν πραγματικοί Αθηναίοι. Ο νόμος έγινε δεκτός και ψηφίστηκε.

Ο Περικλής όμως δεν μπορούσε να φανταστεί ότι μια μέρα αυτός ο νόμος θα τον χτυπούσε πιο βαθιά από οποιονδήποτε άλλο.

Παντρεμένος παλιότερα με Αθηναία και πατέρας δύο γιων, ο Περικλής είχε πλέον χωρίσει και ζούσε με την Ασπασία από τη Μίλητο, μια γυναίκα που δεν είχε αθηναϊκή καταγωγή, ούτε δικαιώματα πολίτη. Μαζί της απέκτησε ένα παιδί, τον Περικλή τον Νεότερο. Όμως το παιδί αυτό, λόγω του ίδιου του νόμου που είχε ψηφίσει ο πατέρας του, δεν θεωρούνταν Αθηναίος πολίτης.

Η Αθήνα όμως εκείνα τα χρόνια έμπαινε σε μια νέα εποχή — του λοιμού και του Πελοποννησιακού Πολέμου. Ο θάνατος ήρθε γρήγορα και ανελέητα. Οι δύο γιοι του Περικλή από τον πρώτο του γάμο πέθαναν και οι δύο μέσα σε λίγους μήνες. Ο θάνατός τους δεν σήμαινε μόνο προσωπική τραγωδία για τον ηγέτη της Αθήνας· σήμαινε και το τέλος της γραμμής του. Δεν είχε κανέναν νόμιμο γιο για να συνεχίσει το όνομά του ή να πάρει μέρος στην πολιτική ζωή της πόλης.

Ο Περικλής, σπασμένος από τον πόνο και χτυπημένος από την ειρωνεία του ίδιου του του νόμου, ζήτησε από την Εκκλησία του Δήμου μια εξαίρεση. Παρακάλεσε να του επιτραπεί να αναγνωριστεί ο γιος του με την Ασπασία ως νόμιμος Αθηναίος πολίτης. Παρότι ο νόμος του ήταν αυστηρός, η πόλη συγκινήθηκε από τη συμφορά του ηγέτη της. Του επέτρεψαν την εξαίρεση.

Ο Περικλής ο Νεότερος έγινε πολίτης. Αργότερα θα ακολουθούσε τα βήματα του πατέρα του και θα γινόταν και αυτός στρατηγός. Αλλά το φως δεν κράτησε πολύ. Ο νεότερος Περικλής σκοτώθηκε στη ναυμαχία του Αιγός Ποταμών το 405 π.Χ., αφήνοντας το όνομα του πατέρα του να αιωρείται σαν σκιά στην τραγωδία της ίδιας της πόλης που κάποτε κυβέρνησε.

Η ιστορία του νόμου του Περικλή είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα όπου η πολιτική βούληση συγκρούεται με την ανθρώπινη μοίρα. Ένας κανόνας φτιαγμένος για το καλό της πόλης, που έγινε θηλιά γύρω από τον ίδιο τον νομοθέτη, όταν η ζωή αποφάσισε να του στερήσει τα πάντα.