Ο πίνακας ζωγραφικής για την Ελλάδα που συγκίνησε την Ευρώπη και άλλαξε την ελληνική ιστορία

Στις αρχές του δεκάτου ενάτου αιώνα η Ελλάδα δεν υπάρχει ως κράτος. Υπάρχει όμως ως εικόνα που περνά από χέρι σε χέρι μέσα στις αίθουσες των εκθέσεων. Οι ειδήσεις από τη Χίο και το Μεσολόγγι ταξιδεύουν αργά με πλοία και επιστολές. Οι πίνακες φτάνουν πιο γρήγορα στα μάτια του κόσμου. Αξίζει να σημειώσουμε πως ο πίνακας Ελλάδα έχει αρχίσει να αποκτά ιδιαίτερη σημασία εκείνη την περίοδο.

Στο Παρίσι άνθρωποι στέκονται μπροστά σε μεγάλους καμβάδες. Βλέπουν πρόσωπα σκονισμένα, μάνες που κρατούν παιδιά, σπίτια που καπνίζουν ακόμη. Ο πόλεμος δεν μοιάζει πια μακρινός. Μπαίνει μέσα στην αίθουσα και στέκεται απέναντί τους.

Ο Ευγένιος Ντελακρουά ζωγραφίζει τη Σφαγή της Χίου και λίγα χρόνια μετά την Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου. Δεν γεμίζει τον καμβά με στρατηγούς και σημαίες. Σκύβει πάνω στους απλούς ανθρώπους. Στα μάτια τους αφήνει τον φόβο και την εξάντληση. Εκεί στέκεται και ο θεατής.

Οι πίνακες εκτίθενται το 1824 και το 1826. Στα σαλόνια γίνεται συζήτηση που κρατά ώρες. Εφημερίδες τυπώνουν περιγραφές. Σε πόλεις όπως το Λονδίνο και η Γενεύη στήνονται επιτροπές και μετρούν χρήματα πάνω σε τραπέζια. Νεαροί δηλώνουν ότι θα φύγουν για την Ελλάδα. Η ζωγραφική δεν ρίχνει κανονιές. Σπρώχνει όμως συνειδήσεις. Επιπλέον, θέματα πίνακας Ελλάδα συχνά προκαλούσαν ζωηρές συζητήσεις.

Στην Πελοπόννησο ο Ιμπραήμ πασάς καίει σοδειές, αδειάζει χωριά, φορτώνει ανθρώπους σε καράβια. Οι επιστολές που φτάνουν στην Ευρώπη μιλούν για καμένα δέντρα και άδεια σπίτια. Όσοι έχουν δει τους πίνακες αναγνωρίζουν τις σκηνές. Η εικόνα και η αφήγηση αρχίζουν να μοιάζουν.

Όταν η Ελλάδα μπήκε στα ευρωπαϊκά σχέδια

Μετά τη ναυμαχία στο Ναβαρίνο το 1827 τα πράγματα αλλάζουν στο πεδίο. Τα συμμαχικά πλοία βυθίζουν τον οθωμανικό στόλο και το μήνυμα φτάνει σε όλες τις πρωτεύουσες. Την επόμενη χρονιά γαλλικά στρατεύματα αποβιβάζονται στην Πελοπόννησο. Χιλιάδες στρατιώτες στήνουν σκηνές, καθαρίζουν φρούρια, διώχνουν τα αιγυπτιακά τμήματα.

Μαζί τους φτάνουν μηχανικοί και χαρτογράφοι. Μετρούν αποστάσεις με αλυσίδες, σχεδιάζουν λιμάνια, σημειώνουν αρχαία ερείπια. Σε χάρτες που τυπώνονται αργότερα στο Παρίσι η Πελοπόννησος αποκτά σχήμα καθαρό και συγκεκριμένο. Ο τόπος παύει να είναι θρύλος και γίνεται χώρος με όρια. Αναμφίβολα, ο πίνακας Ελλάδα αποτύπωνε τις νέες εξελίξεις στο μυαλό των Ευρωπαίων.

Για χρόνια πριν από αυτά τα γεγονότα η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη είχε ήδη συναντήσει την Ελλάδα μέσα από εικόνες. Οι καμβάδες του Ντελακρουά και άλλων φιλελλήνων είχαν χαράξει μνήμη πριν ακόμη χαραχτούν σύνορα. Όταν ήρθε η ώρα των αποφάσεων οι άνθρωποι δεν σκέφτονταν έναν άγνωστο τόπο. Θυμούνταν πρόσωπα.

Έτσι η ελληνική υπόθεση πέρασε από τις αίθουσες των εκθέσεων στα γραφεία των υπουργών. Η ζωγραφική δεν έγραψε συνθήκες. Έδωσε όμως μορφή σε έναν αγώνα που χωρίς εικόνα θα έμενε μια μακρινή εξέγερση στα χαρτιά. Συνοψίζοντας, θα λέγαμε πως ο πίνακας Ελλάδα επηρέασε σημαντικά την πολιτική και κοινωνική αλλαγή της εποχής.

Τα επόμενα χρόνια χαρακτικά και ταξιδιωτικά βιβλία κυκλοφορούν σε ευρωπαϊκές πόλεις. Δείχνουν λιμάνια γεμάτα πλοία, χωράφια που καλλιεργούνται ξανά, παιδιά που στέκονται μπροστά σε καινούργια σχολεία. Η ιστορία της Επανάστασης συνεχίζει να ταξιδεύει πάνω σε καμβάδες και σελίδες.

Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου του Ντελακρουά έγινε σύμβολο της Ελληνικής Επανάστασης στην Ευρώπη πριν την εκστρατεία του Μοριά