Ο πρώτος Έλληνας που πήρε Νόμπελ. Του αφαίρεσαν το διαβατήριο γιατί μίλησε για την Ελλάδα
Ο Γιώργος Σεφέρης πήρε το Νόμπελ και ύψωσε το ανάστημα της ελληνικής ποίησης. Όταν μίλησε κατά της Χούντας, του το ανταπέδωσαν με στέρηση διαβατηρίου.
Ήταν ο πρώτος Έλληνας που ανέβηκε στη σκηνή της Στοκχόλμης και κράτησε στα χέρια του το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Ο ποιητής της «Στροφής», ο άνθρωπος που μίλησε για τη ρωμιοσύνη και τη σκλαβιά της με λέξεις που έμειναν. Το 1963, η Ελλάδα τιμήθηκε μαζί του. Λίγα χρόνια αργότερα, τον τιμώρησε.
Στις 28 Μαρτίου 1969, ο Γιώργος Σεφέρης βγήκε από τη σιωπή του. Με μια λιτή αλλά καίρια δήλωση, κατήγγειλε τη Χούντα των Συνταγματαρχών. Δεν ήταν ένας πολιτικός. Ήταν ποιητής. Και η ποίησή του μιλούσε για ελευθερία, δικαιοσύνη, αλήθεια. Ήταν θέμα συνέπειας. Το μήνυμά του μεταδόθηκε από το BBC, την Deutsche Welle και άλλους διεθνείς σταθμούς. Και ακούστηκε. Σε όλους. Και ενόχλησε. Πολύ.
Η απάντηση ήρθε λίγο μετά. Το Υπουργείο Εξωτερικών του αφαίρεσε τον τίτλο του πρέσβη επί τιμή. Και το χειρότερο: του πήρε το διπλωματικό διαβατήριο. Δεν ήταν απλά μια ποινή. Ήταν μια τιμωρία-σύμβολο. Ο άνθρωπος που είχε εκπροσωπήσει την Ελλάδα σε όλο τον κόσμο, δεν είχε πια δικαίωμα να το κάνει. Του είπαν ότι η δήλωσή του μεταδόθηκε από σοβιετικά μέσα. Και αυτό θεωρήθηκε αντεθνικό.
Ο Σεφέρης δεν απάντησε με οργή. Ούτε υπέκυψε. Λίγο καιρό μετά, δημοσιεύτηκαν τα «Δεκαοχτώ Κείμενα». Στην πρώτη σελίδα, υπήρχε το ποίημά του «Οι γάτες τ’ Αϊ-Νικόλα». Ένας υπαινιγμός. Μια ήρεμη σπίθα. Μια ποιητική αντίσταση. Ούτε συνθήματα, ούτε μίσος. Μόνο η αξιοπρέπεια της γραφής.
Όταν πέθανε, το 1971, η κηδεία του έγινε σιωπηρή διαδήλωση κατά της δικτατορίας. Ένας λαός που δεν μπορούσε να φωνάξει, περπάτησε μαζί του. Δεν είχε πια διαβατήριο. Είχε, όμως, την Ιστορία στο πλευρό του.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
