Ο πρώτος που έβαλε τα Μαθηματικά στις σχολές των Ελλήνων και τον έδιωξαν γι’ αυτό.
Πριν υπάρξουν εγχειρίδια, πριν η φυσική και τα μαθηματικά μπουν σε σχολεία, υπήρχε ένας μοναχικός δάσκαλος
Στις αίθουσες των ελληνικών σχολών του 18ου αιώνα, κυριαρχούσε ακόμα η σκόνη του Αριστοτέλη. Τα αρχαία κείμενα διδάσκονταν με ιερατική αυστηρότητα, και κάθε ιδέα για νέα γνώση θεωρούταν σχεδόν ύβρις. Ώσπου ήρθε ο Ιώσηπος Μοισιόδακας. Γεννημένος στην Τσερναβόντα της Βλαχίας, αφιέρωσε τη ζωή του στη ρήξη με ό,τι ήξεραν οι Έλληνες για την Παιδεία.
Πήγε στη Βενετία, στη Βιέννη, στη Σίφνο, στη Θεσσαλονίκη, στο Άγιον Όρος. Παντού με ένα σκοπό: να γνωρίσει τη Δύση και να τη φέρει πίσω, μέσα στα ελληνικά σχολεία. Όταν διορίστηκε σχολάρχης στην Ακαδημία του Ιασίου, έβαλε για πρώτη φορά στο πρόγραμμα Μαθηματικά, Γεωγραφία και Φυσικές Επιστήμες. Εισήγαγε πειράματα. Έκανε μαθήματα για την κίνηση των πλανητών. Και το πιο απίστευτο: δίδασκε στη δημοτική.
Το αποτέλεσμα ήταν αναμενόμενο. Τον κατηγόρησαν για λατινοφροσύνη, αίρεση, υπονόμευση της παράδοσης. Οι συνάδελφοί του τον πολέμησαν ανοιχτά. Τον ανάγκαζαν να παραιτείται, να φεύγει, να αρχίζει ξανά από την αρχή. Και εκείνος, ξανά και ξανά, έβρισκε έναν τρόπο να συνεχίσει. Στις Ηγεμονίες, στις ελληνικές παροικίες, στη Βουκουρέστι και στο Ιάσιο, πάλευε για ένα σχολείο που δεν θα αναμασούσε τα αρχαία, αλλά θα μάθαινε στα παιδιά να σκέφτονται.
Οι μαθητές του κρατούσαν σημειώσεις και υπέγραφαν ότι ήταν αληθινές. Το έκανε για να μη διαστρεβλώσουν το έργο του οι αντίπαλοί του. Έγραψε για τη Γεωγραφία, για τη Φυσιολογία, μετέφρασε τον Μουρατόρι, μίλησε πρώτος για το απλό ύφος ως τη γλώσσα της Παιδείας. Χάραξε τη διαδρομή που θα ακολουθούσαν ο Ρήγας, ο Κοραής, οι δάσκαλοι του Γένους.
Ο Ιώσηπος Μοισιόδακας πέθανε στο Βουκουρέστι το 1800, σχεδόν ξεχασμένος. Δεν πρόλαβε να δει ότι τελικά τα Μαθηματικά, που έφερε με κόπο και διωγμούς, έγιναν ο κορμός κάθε εκπαιδευτικού προγράμματος στον νέο ελληνισμό. Ούτε ότι η δημοτική γλώσσα, που πρότεινε ως όργανο σκέψης, θα γινόταν τελικά επίσημη. Ήταν ο πρώτος που τα πίστεψε. Και ο πρώτος που τα πλήρωσε.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
