Όλοι νόμιζαν ότι είναι γυναίκα γιατί υπέγραφε σαν Κάρμα Νιρβαμή, κάποια στιγμή όμως μαθεύτηκε ποιος είναι

Το 1906, ένας νέος συγγραφέας εμφανίστηκε στη λογοτεχνική σκηνή της Ελλάδας, υπογράφοντας το πρώτο του έργο με το αινιγματικό όνομα Κάρμα Νιρβαμή. Το βιβλίο του, “Όφις και Κρίνο”, είχε μια τολμηρή, λυρική γραφή και μια πρωτοπρόσωπη αφήγηση από την οπτική μιας γυναίκας. Ήταν τόσο πειστικό, που κανείς δεν αμφισβήτησε ότι ο συγγραφέας ήταν γυναίκα. Μόνο που, στην πραγματικότητα, πίσω από αυτό το εξωτικό ψευδώνυμο κρυβόταν ο Νίκος Καζαντζάκης, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες συγγραφείς του 20ού αιώνα.

Ο νεαρός τότε Καζαντζάκης ήθελε να εξερευνήσει τη λογοτεχνία χωρίς να δεχτεί άμεσα την κριτική που συνόδευε τα πρώτα βήματα ενός άγνωστου άντρα συγγραφέα. Το ψευδώνυμο δεν ήταν τυχαίο: το “Κάρμα” παρέπεμπε στη φιλοσοφία της Ανατολής που τόσο τον μάγευε, ενώ το “Νιρβαμή” ήταν μια παραλλαγή του “Νιρβάνα”, της απόλυτης πνευματικής απελευθέρωσης.

Το βιβλίο του είχε πάθος, μυστικισμό και μια έντονα ερωτική ατμόσφαιρα, κάτι που έκανε το κοινό να πιστέψει ότι πίσω από αυτό βρισκόταν μια γυναίκα με βαθύ συναισθηματικό κόσμο. Η αποκάλυψη πως ο συγγραφέας ήταν άντρας ήρθε λίγο αργότερα, και προκάλεσε αίσθηση. Γιατί ένας άντρας να γράψει σαν γυναίκα; Ο Καζαντζάκης, που ήταν πάντα ανήσυχος και αντισυμβατικός, δεν έδωσε ποτέ ξεκάθαρη απάντηση. Ίσως να ήθελε να πειραματιστεί, ίσως να δοκίμαζε τις αντιδράσεις του κοινού, ίσως να είχε επηρεαστεί από τα ευρωπαϊκά λογοτεχνικά ρεύματα της εποχής.

Παρόλο που το “Όφις και Κρίνο” δεν ήταν το έργο που καθόρισε την καριέρα του, το ψευδώνυμο Κάρμα Νιρβαμή έμεινε στην ιστορία ως ένα από τα πιο παράξενα μυστικά της ελληνικής λογοτεχνίας. Ο Καζαντζάκης σύντομα άφησε πίσω του τη λογοτεχνική περσόνα που δημιούργησε και αφοσιώθηκε στα έργα που τον έκαναν θρύλο. Όμως η ιστορία του πρώτου του βιβλίου, και το όνομα που επέλεξε, έμειναν ως μια υπενθύμιση του πειραματισμού και της διαρκούς αναζήτησης που χαρακτήριζαν όλη του τη ζωή.