Παρίστανε τον μοναχό για να πάρει αρχαία χειρόγραφα και να τα σώσει από τη λήθη

Το πραγματικό του όνομα ήταν Κωνσταντίνος Μήνου. Ήθελε όμως να μείνει στην Ιστορία. Έτσι, το άλλαξε. Πρώτα το έκανε Μηνάς Μηναΐδης. Μετά Μινωίδης. Και τελικά, Μηνάς Μηνωίδης. Ένας άνθρωπος που δεν άλλαξε μόνο το όνομά του. Άλλαξε και την πορεία της ελληνικής γραμματείας.

Γεννήθηκε στην Έδεσσα το 1788. Σπούδασε στη Χίο, στο Άγιο Όρος, στη Θεσσαλονίκη. Ήταν φιλόλογος, μαθηματικός, θεολόγος και διευθυντής σχολών. Έφτιαξε προσωπική βιβλιοθήκη με 182 τόμους, μετέφρασε γαλλικά μαθηματικά και αλληλογραφούσε με τον Κοραή.

Το 1819, όταν ο Γιουσούφ Μπέης σφαγίασε τους Έλληνες στις Σέρρες, ο Μηνάς έχασε μέλος της οικογένειάς του. Έφυγε για τη Μασσαλία και από εκεί στο Παρίσι. Εκεί συνδέθηκε στενά με τον Κοραή. Αλλά όταν ξέσπασε η Επανάσταση του 1821, τον αποκήρυξε.

Έγραψε λίβελλο με τίτλο «Μενέδημος», όπου χαρακτήρισε τον Κοραή φθορέα της γλώσσας. Η φράση του έμεινε στην Ιστορία: «Βολταίρος εγέννησε Κοραή, Κοραής δε εγέννησε Φαρμακίδη, Φαρμακίδης δε εγέννησε Καΐρη». Ήταν το πιο αιχμηρό βέλος της ελληνικής φιλολογικής διαμάχης.

Παράλληλα, έγραψε επιστολές στους βασιλείς της Ευρώπης υπέρ της Ελλάδας. Εξήγησε την πολιτική της Αυστρίας, κάλεσε σε βοήθεια τον ευρωπαϊκό λαό και υπερασπίστηκε τον Καποδίστρια όταν τον δολοφόνησαν. Το 1836 χτύπησε και τη βαυαροκρατία: έστειλε στη Γαλλική Βουλή φυλλάδιο για την κατάσταση στην Ελλάδα. Του είπαν: «Σου ομολογούμε χάριτας, διότι ηλευθέρωσας της ξενοκρατίας την Ελλάδα».

Και τότε ξεκίνησε η αποστολή της ζωής του. Με την υποστήριξη της Γαλλικής κυβέρνησης, οργάνωσε τρεις επιστημονικές αποστολές σε μονές και βιβλιοθήκες της Ελλάδας. Για να έχει πρόσβαση στα αρχεία του Αγίου Όρους και άλλων μοναστηριών, υπέγραψε τα κείμενά του με το ψευδώνυμο “Ιάκωβος Ιερομόναχος εκ Βατοπεδίου”. Δεν ντύθηκε μοναχός. Αλλά παρουσίασε τον εαυτό του ως τέτοιον, για να αποκτήσει εμπιστοσύνη και άδεια.

Μεταξύ 1840 και 1855, διέσχισε την Ελλάδα, καταγράφοντας και αποκτώντας χειρόγραφα. Τα παρέδωσε στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας. Χάρη σ’ αυτόν διασώθηκαν τα χαμένα έργα του Ιππόλυτου, του Βαβρίου και του Φιλόστρατου. Ήταν σαν να άνοιξε παράθυρο στην αρχαία Ελλάδα, μέσα από τη σκόνη των αιώνων.

Το γαλλικό κράτος του έδωσε ισόβια σύνταξη. Ο Κάρολος Ι΄ τον τίμησε με τη Λεγεώνα της Τιμής. Ο Όθων του απένειμε τον Αργυρό Σταυρό του Τάγματος του Σωτήρος. Το 1853, στην Αθήνα, μίλησε από την Πνύκα για την ελληνική γλώσσα. Και λίγο πριν πεθάνει, το 1858, πρότεινε δημόσια την αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων σε λόγο του στο Παρίσι. Πολύ πριν τον Πιερ ντε Κουμπερτέν.

Πέθανε ένα χρόνο αργότερα, στις 30 Δεκεμβρίου 1859. Ποτέ πλούσιος. Ποτέ βολεμένος. Αλλά δίκαια τιμημένος. Γιατί αφιέρωσε τη ζωή του στη διάσωση της ελληνικής μνήμης.