Πήγαν στην αγχόνη για την ελευθερία. Η ιστορία των Καραολή και Δημητρίου που έκανε τον ελληνισμό να δακρύσει
Δυο παλικάρια εκτελέστηκαν στην Κύπρο για την ελευθερία. Η συγκλονιστική ιστορία του Καραολή και του Δημητρίου που συγκίνησε έναν ολόκληρο λαό.
Στις 10 Μαΐου 1956, η Κύπρος σταμάτησε να αναπνέει. Δυο παλικάρια, μόλις είκοσι χρονών, οδηγήθηκαν με σιδηροδέσμια βήματα στην αγχόνη των Βρετανών. Δεν είχαν σκοτώσει αμάχους, δεν είχαν ληστέψει, δεν είχαν προδώσει. Είχαν πιστέψει στην πατρίδα τους και είχαν πάρει τα όπλα για την ελευθερία. Τα ονόματά τους: Μιχαλάκης Καραολής και Ανδρέας Δημητρίου. Οι πρώτοι Έλληνες που εκτελέστηκαν από την αποικιοκρατία στο νησί, για να φοβίσουν έναν λαό που δεν γονάτιζε.
Ο Καραολής ήταν γόνος πολύτεκνης οικογένειας από το Παλαιχώρι. Εργαζόταν στην αποικιακή υπηρεσία, αλλά από νωρίς εντάχθηκε στην ΕΟΚΑ. Η εντολή του: να σκοτώσει τον αστυνομικό αστυνόμο Χαντ, που είχε προκαλέσει φρίκη στον κυπριακό πληθυσμό. Καθώς προσπαθούσε να διαφύγει, τραυματίστηκε και συνελήφθη. Δεν πρόδωσε. Δεν μίλησε. Στη δίκη του στάθηκε όρθιος και αλύγιστος. «Δεν είμαι εγκληματίας», είπε. «Είμαι πολεμιστής της Ελευθερίας».
Ο Δημητρίου, από τη Λευκωσία, δούλευε σε οικοδομές, παιδί φτωχό. Όταν του δόθηκε η αποστολή να εκτελέσει Άγγλο λοχία, δεν δίστασε. Πιάστηκε κι εκείνος μετά από ανταλλαγή πυροβολισμών. Στη δίκη του δήλωσε ότι πολέμησε τους κατακτητές, όχι τους ανθρώπους. Έκλαιγε ολόκληρη η αίθουσα, εκτός από τους δικαστές. Είχαν έρθει με την απόφαση έτοιμη.
Τους έβαλαν στην ίδια πτέρυγα. Δεν τους έδωσαν χάρη. Τους έδεσαν, τους φόρεσαν κουκούλα, και τους κρέμασαν πριν ξημερώσει. Ο Καραολής άφησε τελευταία λέξη του «Ζήτω η Ένωση», και ο Δημητρίου «Ζήτω η Ελευθερία». Κανείς δεν έσπασε. Κανείς δεν γονάτισε. Δεν φοβήθηκαν τον θάνατο, αλλά τη λήθη. Και αυτή δεν ήρθε ποτέ.
Η είδηση της εκτέλεσης σκόρπισε παγκόσμια κατακραυγή. Στην Αθήνα και στη Λευκωσία, ο κόσμος έσπαγε μαγαζιά, έσκιζε αγγλικές σημαίες, έπεφτε στα γόνατα. Στους τοίχους γράφτηκε: «Καραολής και Δημητρίου – Αθάνατοι». Τα ονόματά τους έγιναν θρύλος, σύμβολο ελευθερίας. Δεν ήταν ήρωες επειδή πέθαναν. Ήταν ήρωες επειδή στάθηκαν όρθιοι μπροστά στην αγχόνη και δεν ζήτησαν έλεος.
Κάθε χρόνο, στις 10 Μαΐου, η μνήμη τους ανεβαίνει ξανά στην αγχόνη και τους βρίσκει εκεί. Αμίλητους, περήφανους, νέους, ζωντανούς.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
