Πίστευε ότι οι αριθμοί είναι θεοί. Και έφτιαξε μια θεολογία βασισμένη στη γεωμετρία.

Ήταν ένας από τους τελευταίους μεγάλους φιλοσόφους του αρχαίου κόσμου. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, αλλά την καρδιά του την άφησε στην Αθήνα, εκεί που ανέλαβε τη διεύθυνση της Πλατωνικής Ακαδημίας, λίγες δεκαετίες πριν ο Ιουστινιανός τη διαλύσει για πάντα. Το όνομά του ήταν Πρόκλος. Αλλά όλοι τον αποκαλούσαν «ο Διάδοχος».

Ο νεοπλατωνισμός του Πρόκλου δεν ήταν θεωρία. Ήταν πίστη. Ένα σύστημα που ξεκινούσε από το Ένα και απλωνόταν σαν χρυσή αλυσίδα προς τα κάτω, σε θεότητες, ψυχές, ανθρώπους και υλικά αντικείμενα. Όλα προέρχονταν από μια απόλυτη μονάδα, την αρχή των πάντων. Και επιστρέφοντας προς αυτήν, η ψυχή ελευθερωνόταν.

Δεν μελετούσε μαθηματικά για να λύσει προβλήματα. Μελετούσε μαθηματικά για να αγγίξει το θείο. Για τον Πρόκλο, η γεωμετρία δεν ήταν εργαλείο. Ήταν μυσταγωγία. Και οι αριθμοί ήταν θεοί – όντα με δική τους υπόσταση. Όπως οι αρχαίοι Έλληνες μιλούσαν για τον Ποσειδώνα ή την Αθηνά, ο Πρόκλος μιλούσε για τον αριθμό Ένα και για τη Δυάδα, για τις μονάδες και τις αρχές του κόσμου.

Στο κορυφαίο του έργο, τη Στοιχείωση Θεολογική, προσπάθησε να χτίσει ένα μεταφυσικό οικοδόμημα που να λειτουργεί όπως τα “Στοιχεία” του Ευκλείδη. Δεν του αρκούσαν οι αποδείξεις. Ήθελε οι θεοί να έχουν δομή. Ήθελε η ψυχή να κινείται ανάμεσα στα επίπεδα της ύπαρξης με την ίδια λογική που κινείται το γεωμετρικό βλέμμα από την ευθεία στο πολύεδρο.

Ο ίδιος έγραψε ύμνους σε θεότητες που είχαν αρχίσει να ξεχνιούνται. Στην Εκάτη, στη Λύκια Αφροδίτη, στον Ήλιο, στις Μούσες, ακόμη και στον Ιανό. Οι ύμνοι του δεν ήταν ποιήματα. Ήταν τελετές σε λέξεις. Και πίσω από κάθε τους λέξη κρυβόταν ένα σύστημα που ένωνε τους Πλατωνικούς κόσμους με τη μεταφυσική δομή της αριθμητικής.

Δεν έμεινε μόνο στη φιλοσοφία. Έγραψε σχόλια σε Πλάτωνα, Ησίοδο, Πυθαγόρα, Πτολεμαίο, Ευκλείδη. Ήταν ταυτόχρονα φιλόσοφος, θεολόγος, μαθηματικός και αστρονόμος. Στο σχόλιό του στα Στοιχεία του Ευκλείδη, έγραψε την πληρέστερη ιστορία της αρχαίας γεωμετρίας. Ήξερε ότι ο Πυθαγόρας, ο Πλάτων, ο Εύδοξος και ο Θεαίτητος δεν ήταν απλώς σοφοί. Ήταν κρίκοι σε μια αλυσίδα που ξεκινούσε από το θείο και έφτανε στην ψυχή.

Ήταν ίσως ο τελευταίος άνθρωπος στην ιστορία που μπόρεσε να ενώσει τους αριθμούς με τους θεούς σε ένα σύστημα. Δεν ήταν μόνο φιλόσοφος. Ήταν ιερέας μιας γεωμετρικής θεολογίας. Και όταν πέθανε, ετάφη δίπλα στον δάσκαλό του, τον Συριανό. Στον ίδιο τάφο. Με μια επιγραφή που εύχεται και οι ψυχές τους να είναι μαζί – όπως και τα σώματά τους.