Πολέμησε τους Οθωμανούς, έμαθε ζωγραφική στη Βενετία και άλλαξε για πάντα την ελληνική τέχνη
Ήταν στρατιώτης, μεταφραστής και καλλιτέχνης. Ο Παναγιώτης Δοξαράς άλλαξε για πάντα την τέχνη στην Ελλάδα με ένα πινέλο και ένα όραμα.
Γεννήθηκε στη Μάνη το 1662 και μεγάλωσε ανάμεσα στη φτώχεια και την περηφάνια. Ο Παναγιώτης Δοξαράς δεν είχε γεννηθεί για να γίνει επαναστάτης ή στρατιώτης, όμως βρέθηκε στο μέτωπο εναντίον των Οθωμανών και πολέμησε στο πλευρό των Βενετών στη Χίο. Δεν ήταν όμως εκεί που θα άλλαζε την ιστορία. Ήταν όταν αποφάσισε να φύγει από τη φωτιά του πολέμου και να περάσει από το πεδίο της μάχης, στο πεδίο της τέχνης.
Το 1699 φεύγει για τη Βενετία. Εκεί μαθαίνει τη ζωγραφική όπως δεν την είχε φανταστεί ποτέ κανείς στην πατρίδα του. Μελετά την ιταλική Αναγέννηση, τους δασκάλους της προοπτικής, της σκίασης, της ανθρώπινης μορφής. Το έργο του Λεονάρντο ντα Βίντσι τον συνταράζει τόσο βαθιά, που το μεταφράζει. Ό,τι μαθαίνει το μετατρέπει σε ελληνικό κώδικα. Δεν ζωγραφίζει μόνο. Γράφει. Στοχάζεται. Μεταφέρει στην πατρίδα του μια τέχνη που δεν είναι μόνο ιερή, αλλά ανθρώπινη, ζωντανή, γεμάτη συναίσθημα και βάθος.
Όταν επιστρέφει, ζει ανάμεσα στην Καλαμάτα και τα Επτάνησα. Εκεί αρχίζει το πραγματικό του έργο. Βάζει την Κρήτη πίσω του και ιδρύει ουσιαστικά αυτό που σήμερα λέμε Επτανησιακή Σχολή. Δεν ακολουθεί τη βυζαντινή νοοτροπία της σχηματικής, άκαμπτης εικόνας. Δίνει πρόσωπα με βλέμμα, σώματα με βάρος, σκηνές με δράμα. Ζωγραφίζει την “Ουρανία” του Αγίου Σπυρίδωνα στην Κέρκυρα. Γράφει το “Περί Ζωγραφίας” το 1726, την πρώτη καλλιτεχνική πραγματεία στην ελληνική γλώσσα. Το βιβλίο δεν εκδίδεται όσο ζει. Κυκλοφορεί το 1871, αλλάζοντας την πρόσληψη της τέχνης στην Ελλάδα.
Δεν ήταν μόνο ζωγράφος. Ήταν στοχαστής, δάσκαλος, μεταφραστής, μαχητής. Εισήγαγε τις ιδέες του Μπαρόκ, του Ροκοκό, και του νεοκλασικισμού σε ένα περιβάλλον που γνώριζε μόνο τις αυστηρές γραμμές της βυζαντινής αγιογραφίας. Επηρέασε τους Ιταλούς, αλλά και τους Έλληνες, ίδρυσε καλλιτεχνική δυναστεία με τον γιο του Νικόλαο Δοξαρά και γέννησε ρεύματα.
Ο Παναγιώτης Δοξαράς πέθανε το 1729 στην Κέρκυρα. Άφησε πίσω του όχι μόνο έργα αλλά και δρόμους. Χάρη σ’ αυτόν, η ελληνική ζωγραφική έπαψε να είναι μόνο ιερή. Έγινε και κοσμική. Έγινε τέχνη της ζωής.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
