Πώς σκέφτηκαν οι Αρχαίοι Έλληνες την ελληνική μυθολογία; Μήπως δεν ήταν μυθολογία;

Η ελληνική μυθολογία, όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, ήταν για τους αρχαίους Έλληνες κάτι πολύ περισσότερο από απλούς “μύθους”: ήταν ένας ζωντανός τρόπος κατανόησης του κόσμου, της φύσης, των θεών και των ανθρώπινων παθών. Ο όρος «μυθολογία» είναι μεταγενέστερος και χρησιμοποιείται κυρίως από τους νεότερους χρόνους για να περιγράψει ένα σύνολο αφηγήσεων και πεποιθήσεων που οι ίδιοι οι αρχαίοι δεν αντιλαμβάνονταν ως “φανταστικές ιστορίες”.

Οι θεοί της ελληνικής μυθολογίας ήταν αντικείμενο πραγματικής λατρείας. Ο Δίας, η Αθηνά, ο Απόλλωνας, η Άρτεμις, κ.ά. τιμούνταν με ναούς, θυσίες και εορτές. Οι μύθοι δεν ήταν μόνο αφήγηση, αλλά συνδέονταν άμεσα με λατρευτικές πρακτικές.

Οι μύθοι εξηγούσαν γιατί γίνεται ο χειμώνας (π.χ. με την απαγωγή της Περσεφόνης), γιατί υπάρχουν οι κεραυνοί (π.χ. όπλο του Δία), ή γιατί η σοφία συνδέεται με τη κουκουβάγια (ιερό ζώο της Αθηνάς). Ήταν δηλαδή πρώιμες “επιστημονικές” ερμηνείες του κόσμου.

Από τον 6ο αιώνα π.Χ. και έπειτα, οι φιλόσοφοι άρχισαν να αντιμετωπίζουν τους μύθους και αλληγορικά. Ο Πλάτωνας, για παράδειγμα, απορρίπτει κάποιους μύθους ως ανήθικους, ενώ ο Σωκράτης ή ο Ηράκλειτος βλέπουν πίσω από τους μύθους βαθύτερες αλήθειες για την ανθρώπινη φύση και την ύπαρξη.

Οι μύθοι ήταν συχνά ιστορικοί για τους ίδιους. Οι Αθηναίοι πίστευαν ότι κατάγονται από τον Θησέα, οι Αργείοι από τον Περσέα, οι Σπαρτιάτες από τον Ηρακλή. Ήταν δηλαδή και κομμάτι της εθνικής και τοπικής τους ταυτότητας.

Για τους ίδιους τους αρχαίους Έλληνες η μυθολογία δεν ήταν… μυθολογία με τη μοντέρνα έννοια. Ήταν πίστη, ιστορία, παράδοση, πολιτιστική κληρονομιά και φιλοσοφική αφετηρία.

Ο όρος «μύθος» (μῦθος) στην αρχαιότητα σήμαινε απλώς «λόγος», «διήγηση», χωρίς την υποτιμητική έννοια του ψεύδους.

Άρα, δεν πρόκειται απλώς για «φανταστικές ιστορίες», αλλά για μια ολοκληρωμένη κοσμοθεωρία που εξηγούσε τον κόσμο με τρόπο συνεπή προς τις εμπειρίες και τα ερωτήματα των ανθρώπων εκείνης της εποχής.

Διαβάστε επίσης:

Δεν είχε πάει ποτέ στην Τρανσυλβανία, κι όμως έγραψε το απόλυτο βαμπιρικό μυθιστόρημα όλων των εποχών

Τον πέταξαν έξω απ’ το Πατριαρχείο. Επέστρεψε για να φτιάξει σχολεία, να μοιράσει χρυσές λίρες και να κηρύξει ενάντια στη δουλεία