Πώς θα ήταν η Ελλάδα αν δεν είχε δολοφονηθεί ο Καποδίστριας

Η δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια στις 27 Σεπτεμβρίου 1831 δεν υπήρξε απλώς η βίαιη διακοπή της ζωής ενός ηγέτη, αλλά το οριστικό τέλος ενός οράματος για ένα εθνικά κυρίαρχο και οργανωμένο ελληνικό κράτος. Αν ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας δεν είχε πέσει νεκρός από τις σφαίρες των Μαυρομιχαλαίων, η νεοσύστατη χώρα θα είχε πιθανώς ακολουθήσει μια πολύ διαφορετική πορεία, πιο συγκροτημένη, πιο αυτάρκης και λιγότερο εξαρτημένη από ξένες δυνάμεις.

Ο Ιωάννης Καποδίστριας είχε σχεδιάσει ένα μοντέλο εθνικής ανασυγκρότησης βασισμένο στην κεντρική διοίκηση, τη δικαιοσύνη, την παιδεία και την οικονομική ανάπτυξη. Ίδρυσε την πρώτη Κρατική Τράπεζα, καθιέρωσε το εθνικό νόμισμα (Φοίνικας), θεμελίωσε σχολεία, ορφανοτροφεία και γεωργικές σχολές. Ταυτόχρονα, ενίσχυσε τον στρατό, δημιούργησε δημόσια διοίκηση και εισήγαγε τον κρατικό μηχανισμό σε όλα τα επίπεδα.

Η Ελλάδα του Καποδίστρια δεν προοριζόταν να γίνει υποχείριο των Δυνάμεων, αλλά ένα κράτος-πρότυπο που θα βασιζόταν σε πειθαρχία, αυτάρκεια και εθνική ενότητα. Η δολοφονία του διέλυσε κάθε τέτοια ελπίδα. Ακολούθησε πολιτικό χάος, διχόνοια, ξένη επιβολή και η εισαγωγή του Όθωνα ως μονάρχη.

Η ιδέα των «καντονιών» του Ιωάννη Καποδίστρια ήταν μια τολμηρή και πρωτοποριακή πρόταση για την εποχή του, η οποία αν είχε εφαρμοστεί, θα είχε ενδεχομένως οδηγήσει σε ένα αποκεντρωμένο αλλά ισχυρά ενωμένο ελληνικό κράτος. Βασιζόταν σε αρχές διοικητικής οργάνωσης που εμπνέονταν από το ελβετικό και γαλλικό μοντέλο, με ελληνική όμως προσαρμογή και πρακτική.

Ο Καποδίστριας σκόπευε να διαιρέσει την Ελλάδα σε διοικητικές περιφέρειες, τις οποίες αποκαλούσε «καντόνια» (από το γαλλικό canton), κατά τα πρότυπα της Ελβετίας και της Γαλλικής επανάστασης. Κάθε καντόνι θα αποτελούσε τοπική διοικητική μονάδα, με περιορισμένη αυτοδιοίκηση, υπό την εποπτεία της κεντρικής εξουσίας.

Η ιδέα των «καντονιών» του Καποδίστρια παραμένει μια από τις μεγαλύτερες χαμένες ευκαιρίες του ελληνικού κράτους. Ίσως και το πιο εμβληματικό “αν” της ιστορίας μας.

Σε κάθε καντόνι θα υπήρχε πρωτεύουσα-διοικητικό κέντρο.

Διορισμένος έπαρχος (εκπρόσωπος του κράτους), όχι αιρετός – ώστε να υπάρχει ενιαία γραμμή εξουσίας, δημόσιες υπηρεσίες όπως αστυνομία, φορολογικά γραφεία, σχολεία και δικαστήρια, όλα στελεχωμένα από τον κεντρικό μηχανισμό και διοικητικός σχεδιασμός βάσει γεωγραφίας και πληθυσμού, και όχι βάσει τοπικών ισχυρών ή συμφερόντων.

Διαβάστε επίσης:

Καταδικάστηκε σε θάνατο, οδηγήθηκε στο εκτελεστικό απόσπασμα αλλά την τελευταία στιγμή δεν τον εκτέλεσαν

Γιατί το Άμπου Ντάμπι έχει χτιστεί πάνω στο νερό