Πότε μπορεί να διωχθεί ποινικά ο πρόεδρος της δημοκρατίας;

Η ποινική ευθύνη του Προέδρου της Δημοκρατίας περιορίζεται αυστηρά από το Σύνταγμα και αφορά μόνο εξαιρετικές περιπτώσεις. Σύμφωνα με το άρθρο 49 του Συντάγματος, ο Πρόεδρος ευθύνεται ποινικά μόνο για πράξεις που συνιστούν εσχάτη προδοσία ή για παραβίαση του Συντάγματος με πρόθεση. Για οποιαδήποτε άλλα αδικήματα, η δίωξη αναστέλλεται μέχρι τη λήξη της θητείας του.

Η διαδικασία για την παραπομπή του Προέδρου είναι ιδιαίτερα αυστηρή. Απαιτείται η υποβολή πρότασης από τουλάχιστον 100 βουλευτές και η αποδοχή της από τα 2/3 του συνόλου των βουλευτών, δηλαδή 200. Αν η πρόταση εγκριθεί, ο Πρόεδρος παραπέμπεται στο Ειδικό Δικαστήριο, που είναι υπεύθυνο για την εκδίκαση υποθέσεων υψηλόβαθμων πολιτικών προσώπων. Μέχρι την έκδοση οριστικής απόφασης, ο Πρόεδρος αναπληρώνεται προσωρινά.

Η ευθύνη του Προέδρου δεν συνδέεται με την καθημερινή άσκηση των καθηκόντων του, καθώς προστατεύεται από το αξίωμα για να διατηρηθεί η σταθερότητα του πολιτεύματος. Ωστόσο, η πρόβλεψη για ποινική δίωξη διασφαλίζει ότι ακόμη και η υψηλότερη θέση του κράτους υπόκειται σε έλεγχο και δεν είναι ανεξέλεγκτη.

Η εσχάτη προδοσία ή η πρόθεση παραβίασης του Συντάγματος είναι οι μόνες περιπτώσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε κάθειρξη ή αποστέρηση πολιτικών δικαιωμάτων. Αυτή η διαδικασία εξασφαλίζει ότι η εξουσία παραμένει στα όρια της νομιμότητας, ενώ προστατεύει το θεσμό από καταχρηστικές κατηγορίες που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν τη δημοκρατία.

Κανένας απο τους προέδρους της Ελλάδας δεν έχει προβεί σε εσχάτη προδοσία ή οποιοδήποτε άλλο αδίκημα που διώκεται ποινικά.