Πότε ήρθε το πρώτο τρεχούμενο νερό στην Αθήνα; Πώς το υποδέχτηκαν οι Έλληνες

Το πρώτο τρεχούμενο νερό στην Αθήνα δεν έφτασε στα σπίτια την εποχή του Όθωνα, ούτε του Τρικούπη. Ήρθε πολύ αργότερα. Ήρθε όταν η Αθήνα είχε πια γίνει μια πόλη διψασμένη, με κάρα, βαρέλια, σταμνιά και χιλιάδες νοικοκυρές να περιμένουν σε δημόσιες βρύσες. Για δεκαετίες, η πρωτεύουσα της Ελλάδας ξεδιψούσε από ένα ρωμαϊκό υδραγωγείο του 2ου αιώνα μ.Χ., το Αδριάνειο. Και ακόμα κι αυτό, όταν το επανέφεραν σε λειτουργία το 1840, δε φτάνει να δώσει τρεχούμενο νερό στο λαό. Ήταν απλώς μια λύση ανάγκης.

Η κατάσταση ήταν τραγική. Μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, μόνο ένα στα πέντε σπίτια διέθετε νερό. Οι περισσότεροι πλήρωναν νερουλάδες, που έφερναν νερό με βαρέλια, σε τιμή που για κάποιους ήταν απαγορευτική. Στις φτωχογειτονιές, το νερό ερχόταν με στρογγυλή βάρδια: κάθε γειτονιά είχε την κοινόχρηστη βρύση της. Γυναίκες και παιδιά στήνονταν με τις στάμνες, ακόμα και από τα χαράματα.

Όλα αλλάζουν το 1929, όταν ολοκληρώνεται το Φράγμα του Μαραθώνα. Κατασκευάζεται με τεχνογνωσία από τις ΗΠΑ, και επενδύεται με Πεντελικό μάρμαρο, ως ένδειξη εθνικής υπερηφάνειας. Δημιουργείται μια τεχνητή λίμνη με 41 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού. Αυτό ήταν το πρώτο νερό που έφτασε σε μαζική κλίμακα στην Αθήνα – με πίεση, με παροχή, με σωλήνες και βρύσες. Η πόλη άλλαζε σελίδα.

Τον Μάιο του 1931, η Αθήνα επίσημα εγκαινιάζει την παροχή πόσιμου νερού. Πολλοί το βλέπουν σαν θαύμα. Δεν είναι μόνο ότι έχουν πια καθαρό, τρεχούμενο νερό στο σπίτι τους. Είναι ότι δε χρειάζεται να περιμένουν στην ουρά. Οι κουβάδες, τα σταμνιά και τα πηγάδια αρχίζουν να περνούν στην ιστορία. Οι πιο μεγάλοι, όμως, κρατούν τις παλιές συνήθειες: γεμίζουν καζάνια και βαρέλια για «ασφάλεια», από φόβο μήπως κοπεί.

Ο τρόπος που το υποδέχτηκαν οι Έλληνες ήταν με ανάμεικτα συναισθήματα. Ευγνωμοσύνη, δέος, αλλά και δισταγμό. Κάποιοι φοβόντουσαν τη «δύναμη» του νερού. Άλλοι πίστευαν πως το τρεχούμενο νερό θα τους «αρρώσταινε» επειδή είχε «πολλή πίεση». Δεν ήταν απλό να αλλάξεις μια κουλτούρα αιώνων μέσα σε μια μέρα.

Όμως το νερό κέρδισε. Μετά τον Μαραθώνα, ήρθε ο Μόρνος, ήρθε και η Υλίκη. Η ΕΥΔΑΠ αναλαμβάνει να οργανώσει το δίκτυο. Και η Αθήνα, από πόλη που άντεχε τη δίψα, γίνεται πόλη που δε συμβιβάζεται με το λίγο. Το πρώτο τρεχούμενο νερό ήταν μια επανάσταση σιωπηλή, που άλλαξε τις ζωές όλων μας.