Πριν από τη μάχη, οι Σπαρτιάτες έσκαψαν ο καθένας τον τάφο του για να είναι έτοιμοι για όλα
Πριν πέσει το πρώτο δόρυ, έπεσε το πρώτο φτυάρι. Οι Σπαρτιάτες έσκαψαν τους τάφους τους πριν από τη μάχη. Ήθελαν να πεθάνουν εκεί που θα πολεμούσαν.
Δεν κουνούσαν τα δόρατά τους για εντυπωσιασμό. Δεν έβγαζαν κραυγές. Δεν φώναζαν «θάνατος στους εχθρούς». Αντί γι’ αυτά, έσκυψαν στο χώμα και έσκαψαν. Ο καθένας τον δικό του τάφο. Ήξεραν ότι μπορεί να μην τον ξανασκάψει κανείς.
Πριν από τη μάχη των Πλαταιών το 479 π.Χ., εκεί όπου οι Πέρσες πίστευαν πως θα συντρίψουν για πάντα τις ελληνικές πόλεις, οι Σπαρτιάτες έδωσαν άλλο μήνυμα. Ένα τελετουργικό που δεν βασιζόταν στην ελπίδα, αλλά στην προετοιμασία για το τέλος. Στον Πλούταρχο διαβάζουμε ότι έσκαψαν τους δικούς τους τάφους και περίμεναν τη μάχη σαν να ήταν η τελευταία τους μέρα. Και ήθελαν να είναι έτοιμοι.
Για τους Λακεδαιμόνιους, η νίκη δεν ήταν εγγυημένη. Η θυσία, όμως, ήταν. Ο καθένας τους στάθηκε πάνω από το ίδιο του το μνήμα, κρατώντας τη σάρισά του. Ήταν αποφασισμένοι να μη γυρίσουν ποτέ στην πατρίδα τους ηττημένοι.
Η σκηνή αυτή δεν είναι μυθολογία. Είναι καταγεγραμμένη από τον ίδιο τον Πλούταρχο στα «Αποφθέγματα Λακωνικά». Κι αυτό που περιγράφει δεν είναι απλώς στρατιωτική τακτική – είναι πολιτισμός. Ένα σύστημα αξιών όπου ο πόλεμος δεν ήταν ηρωισμός, ήταν καθήκον. Και ο θάνατος, καθημερινότητα.
Όταν ήρθε η ώρα της μάχης, ο περσικός στρατός βρέθηκε απέναντι σε άντρες που δεν είχαν τίποτα να χάσουν. Γιατί είχαν ήδη αποχαιρετήσει τη ζωή τους. Και γι’ αυτό κέρδισαν. Με το χώμα ακόμα νωπό κάτω από τα πόδια τους.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
