Προδοσία στις Σπέτσες: Οι Έλληνες περίμεναν τον σύμμαχο στόλο. Στη μάχη εμφανίστηκαν μόνο 14 πλοία

Ο Βυζαντινός Αυτοκράτορας Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγος είχε επενδύσει στη Γένουα. Η συμφωνία ήταν ξεκάθαρη: πλήρωνε για 50 πλοία. Οι Γενουάτες θα προστάτευαν το Βυζάντιο από τον εχθρικό στόλο της Βενετίας. Η συμφωνία του Νυμφαίου υπογράφηκε το 1261. Η Κωνσταντινούπολη είχε ανακτηθεί. Το Βυζάντιο ήθελε χρόνο για να ξαναχτίσει το ναυτικό του. Οι σύμμαχοι θα έπρεπε να κερδίσουν τις μάχες της θάλασσας.

Το 1263, στις ακτές των Σπετσών, 48 πλοία του γενουατικού στόλου πλησίαζαν το φρούριο της Μονεμβασιάς. Αντιμετώπισαν 32 βενετικές γαλέρες. Οι Βυζαντινοί και οι Γενουάτες είχαν αριθμητικό πλεονέκτημα. Κι όμως, όταν δόθηκε το σήμα της επίθεσης, μόνο 14 πλοία προχώρησαν στη μάχη. Τα υπόλοιπα είτε έμειναν πίσω είτε γύρισαν πίσω προς τα ανοιχτά. Η μάχη εξελίχθηκε σε καταστροφή.

Οι Βενετοί επιτέθηκαν με αποφασιστικότητα. Κατέλαβαν τέσσερα πλοία, ανάμεσά τους τις ναυαρχίδες των δύο γενουατών αρχηγών. Οι απώλειες των Γενουατών ήταν βαριές. Έχασαν πάνω από 1.000 άνδρες, σύμφωνα με κάποιες πηγές. Οι Βυζαντινοί παρακολουθούσαν ανήμποροι. Οι σύμμαχοι που είχαν πληρώσει, είχαν εγκαταλείψει τη μάχη.

Ο Μιχαήλ Η΄ οργίστηκε. Έδιωξε 60 γενουατικά πλοία από την υπηρεσία του. Καθυστέρησε τις πληρωμές τους. Κατηγόρησε ανοιχτά τους Γενουάτες ότι δεν στάθηκαν στο ύψος των υποχρεώσεών τους. Η συμμαχία, που είχε στηριχθεί πάνω στην εμπιστοσύνη και στην ανάγκη, κατέρρευσε.

Η ήττα στις Σπέτσες δεν ήταν μόνο στρατιωτική. Ήταν και πολιτική. Έδειξε ότι η Γένουα δεν ήταν πρόθυμη να πολεμήσει για τα συμφέροντα του Βυζαντίου. Ο Παλαιολόγος άρχισε να πλησιάζει και πάλι τη Βενετία. Πέντε χρόνια μετά, υπέγραψε σύμφωνο μη επίθεσης μαζί της. Η προδοσία είχε γραφτεί στο Αιγαίο.

Οι Γενουάτες προσπάθησαν να καλύψουν την ήττα με επιθέσεις σε εμπορικά πλοία. Το 1264 νίκησαν προσωρινά στη Σάσωνη. Αλλά το 1266 ήρθε η απόλυτη ταπείνωση: στη ναυμαχία του Τράπανι, ολόκληρος ο στόλος τους αιχμαλωτίστηκε. Το Βυζάντιο είχε πληρώσει ακριβά τη συμμαχία. Οι Σπέτσες είχαν γίνει το σύμβολο μιας συμφωνίας που διαλύθηκε μέσα στη δειλία.

Η μάχη έμεινε γνωστή ως η Ναυμαχία του Σεττεπότσι — από το μεσαιωνικό ιταλικό όνομα του νησιού. Εκεί που θα κρίνονταν η υπεροχή στο Αιγαίο, οι σύμμαχοι το έβαλαν στα πόδια. Κι έτσι γράφτηκε η ιστορία.