Πρώτες από όλες τις χώρες, η Ελλάδα και η Τουρκία πήραν τη βοήθεια του Σχεδίου Μάρσαλ, γιατί εκεί φοβήθηκαν πρώτα τον κομμουνισμό
Η Ελλάδα και η Τουρκία ήταν οι πρώτες χώρες που πήραν χρήματα από το Σχέδιο Μάρσαλ – όχι για να φτιαχτούν, αλλά για να μην περάσει ο κομμουνισμός.
Ήταν 1947 και η Ευρώπη ακόμη μετρούσε συντρίμμια. Όμως το βλέμμα των Ηνωμένων Πολιτειών δεν έπεσε πρώτα στο Παρίσι ή στο Βερολίνο. Έπεσε στη νότια άκρη της ηπείρου. Στην Ελλάδα, που μόλις είχε βγει από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και βυθιζόταν αμέσως σε Εμφύλιο. Και στην Τουρκία, που βρισκόταν στο κατώφλι μιας γεωπολιτικής σύγκρουσης που ερχόταν.
Η Ουάσινγκτον δεν έβλεπε πια τον κόσμο με όρους πολέμου, αλλά με όρους επιρροής. Ο φόβος του κομμουνισμού δεν ήταν θεωρητικός. Ήταν ορατός, άμεσος, γεωγραφικός. Στην Ελλάδα οι αντάρτες είχαν τον έλεγχο ολόκληρων περιοχών. Η Βρετανία είχε κουραστεί να υποστηρίζει την κυβέρνηση. Οι Αμερικανοί είδαν πως αν δεν δράσουν, το κενό θα το γεμίσει η Μόσχα.
Έτσι γεννήθηκε πρώτα το Δόγμα Τρούμαν, που έδωσε άμεση στρατιωτική και οικονομική βοήθεια στην Ελλάδα και στην Τουρκία. Και στη συνέχεια, το 1948, το Σχέδιο Μάρσαλ. Ένα πρόγραμμα που έμεινε γνωστό ως “ανοικοδόμηση της Ευρώπης”, αλλά ξεκίνησε ως “ανάσχεση του κομμουνισμού”. Και οι πρώτες του εφαρμογές ήταν εδώ. Στα Βαλκάνια.
Η Ελλάδα έλαβε πάνω από 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια σε τέσσερα χρόνια. Η Τουρκία, επίσης, ενισχύθηκε οικονομικά και στρατηγικά. Ο σκοπός δεν ήταν απλώς η ανασυγκρότηση. Ήταν ο έλεγχος της κατεύθυνσης. Να μείνουν οι χώρες αυτές στη δυτική σφαίρα επιρροής. Να μη χαθούν από τις ιδεολογικές μετατοπίσεις που γίνονταν σε όλη την Ανατολική Ευρώπη.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν επένδυσαν στην Ελλάδα επειδή τη λυπήθηκαν. Επένδυσαν γιατί τη φοβήθηκαν. Φοβήθηκαν ότι μπορεί να μετατραπεί σε γέφυρα για τη Σοβιετική Ένωση, σε εργαλείο αλυσιδωτής αντίδρασης προς τα Δυτικά Βαλκάνια. Το ίδιο και με την Τουρκία, που ήταν πύλη προς τη Μέση Ανατολή και γεωπολιτικό φράγμα.
Το Σχέδιο Μάρσαλ λειτούργησε. Τουλάχιστον για τη Δύση. Η Ελλάδα και η Τουρκία εντάχθηκαν αργότερα στο ΝΑΤΟ. Η εσωτερική σταθερότητα επιβλήθηκε – με κόστος, αλλά επιβλήθηκε. Ο κομμουνισμός δεν πέρασε. Και η αμερικανική επιρροή σφραγίστηκε με δολάρια, εργοστάσια, αποστολές και πολιτικές συμφωνίες.
Ήταν η αρχή ενός Ψυχρού Πολέμου που δεν είχε ακόμη ξεκινήσει επίσημα. Αλλά είχε ήδη δείξει πού θα δοθεί η πρώτη μάχη.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
