Serendipity: Η αγγλική λέξη που θεωρείται από τις πιο δύσκολες να μεταφραστεί και γεννήθηκε τον 18ο αιώνα
Η serendipity είναι μια αγγλική λέξη του 18ου αιώνα που περιγράφει την ευτυχισμένη ανακάλυψη χωρίς να την ψάχνεις και δεν μεταφράζεται εύκολα.
Υπάρχουν λέξεις που τις ακούς και τις καταλαβαίνεις αμέσως. Και υπάρχουν και λέξεις που κάτι σου λένε, αλλά δεν ξέρεις πώς να τις πεις στη γλώσσα σου. Η serendipity είναι ακριβώς αυτό. Μια λέξη που δεν μεταφράζεται εύκολα και γι’ αυτό ξεχωρίζει.
Η ιστορία της ξεκινά στις 28 Ιανουαρίου 1754. Εκείνη τη μέρα, ένας Άγγλος συγγραφέας, ο Horace Walpole, χρησιμοποιεί τη λέξη για πρώτη φορά σε ένα γράμμα. Δεν τη βρίσκει σε λεξικό. Τη φτιάχνει μόνος του, γιατί θέλει να περιγράψει κάτι που δεν χωρούσε σε καμία λέξη που υπήρχε τότε.
Τι σημαίνει τελικά serendipity
Με πολύ απλά λόγια, serendipity είναι όταν βρίσκεις κάτι καλό ενώ δεν το ψάχνεις. Όχι απλή τύχη. Όχι σύμπτωση τύπου λαχείο. Είναι εκείνη η στιγμή που πέφτεις πάνω σε κάτι σημαντικό επειδή ήσουν ανοιχτός να το δεις.
Μπορεί να είναι μια ιδέα που σου έρχεται ενώ κάνεις κάτι άσχετο. Ένα βιβλίο που το πιάνεις τυχαία και σε επηρεάζει. Ένας άνθρωπος που γνωρίζεις χωρίς σχέδιο και τελικά παίζει ρόλο στη ζωή σου.
Γιατί είναι τόσο δύσκολη στη μετάφραση
Στα ελληνικά προσπαθούμε να τη μεταφράσουμε με φράσεις όπως ευτυχής σύμπτωση ή τυχαία ανακάλυψη. Δεν είναι λάθος, αλλά δεν είναι ακριβώς το ίδιο. Πάντα κάτι λείπει. Γι’ αυτό και το 2004 η serendipity ψηφίστηκε ως μία από τις δέκα πιο δύσκολες αγγλικές λέξεις να μεταφραστούν. Όχι γιατί είναι περίπλοκη, αλλά γιατί περιγράφει κάτι πολύ συγκεκριμένο και πολύ ανθρώπινο.
Παρότι δύσκολη, η λέξη δεν έμεινε στα αγγλικά. Πέρασε και σε άλλες γλώσσες σχεδόν όπως είναι. Τη συναντάς σε βιβλία, σε άρθρα, σε συζητήσεις για επιστήμη, δημιουργία και ιδέες. Πολλές μεγάλες ανακαλύψεις έγιναν έτσι. Όχι επειδή κάποιος έψαχνε ακριβώς αυτό που βρήκε, αλλά επειδή πρόσεξε κάτι που άλλοι θα προσπερνούσαν.
Ακόμα κι αν δεν τη χρησιμοποιούμε συχνά, όλοι έχουμε ζήσει serendipity. Στιγμές που δεν τις είχαμε προγραμματίσει και όμως αποδείχθηκαν σημαντικές.
Ίσως γι’ αυτό η λέξη έμεινε. Όχι επειδή είναι εύκολη, αλλά επειδή περιγράφει κάτι που συμβαίνει σε όλους. Και ίσως γι’ αυτό μια λέξη που γράφτηκε πρώτη φορά το 1754 συνεχίζει να μας αφορά μέχρι σήμερα
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
