Τα άλυτα μυστήρια της αρχαίας Ελλάδας που ακόμη προκαλούν τους ερευνητές

Περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια μετά, η αρχαία Ελλάδα εξακολουθεί να κρατά ερωτήματα που δεν έχουν κλείσει. Οι ανασκαφές φέρνουν στο φως νέα ευρήματα, παλιά κείμενα διαβάζονται ξανά με πιο προσεκτικό μάτι, εργαστήρια εξετάζουν οστά και μέταλλα με σύγχρονες μεθόδους. Κι όμως, σε ορισμένες υποθέσεις η εικόνα παραμένει θολή. Από πολεμικά τεχνάσματα μέχρι μυητικές τελετές και αινιγματικούς θανάτους, η έρευνα προχωρά χωρίς να δίνει πάντα την τελευταία λέξη.

Το όπλο του Αρχιμήδη στις Συρακούσες

Κατά την πολιορκία των Συρακουσών, μεταγενέστεροι συγγραφείς περιγράφουν τον Αρχιμήδη να τοποθετεί κάτοπτρα απέναντι από τα ρωμαϊκά πλοία. Οι ακτίνες του ήλιου λέγεται ότι συγκεντρώνονταν πάνω στα ξύλινα πλευρά και άναβαν φωτιά. Στον 20ό αιώνα έγιναν πειράματα με μεταλλικούς καθρέφτες και σε μικρή απόσταση το ξύλο πράγματι πήρε φλόγα. Στη θάλασσα όμως τα πλοία κινούνται, το κύμα σηκώνεται, ο καπνός απλώνεται. Καμία πηγή της εποχής της πολιορκίας δεν περιγράφει καθαρά μια τέτοια σκηνή μέσα στη μάχη και το ερώτημα μένει ανοιχτό.

Η Πυθία και τα αέρια των Δελφών

Στον ναό του Απόλλωνα στους Δελφούς η Πυθία καθόταν πάνω σε τρίποδα και απαντούσε στους πιστούς. Για πολλά χρόνια οι ειδικοί θεωρούσαν μύθο την ιδέα ότι από το έδαφος έβγαιναν αέρια. Γεωλογικές έρευνες εντόπισαν ρήγματα και ίχνη αιθυλενίου στην περιοχή. Το συγκεκριμένο αέριο μπορεί να προκαλέσει ευφορία σε ορισμένη συγκέντρωση. Δεν έχει αποδειχθεί όμως ότι μέσα στον ναό υπήρχε τέτοια ποσότητα ώστε να επηρεάζει σταθερά τη συνείδηση της ιέρειας. Οι αρχαίες περιγραφές δεν δίνουν σαφή απάντηση και αφήνουν χώρο για διαφορετικές ερμηνείες.

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων

Το 1901 δύτες που έψαχναν σφουγγάρια ανέσυραν από ναυάγιο στα Αντικύθηρα έναν μπρούτζινο μηχανισμό γεμάτο γρανάζια. Όταν καθαρίστηκε, φάνηκαν δεκάδες οδοντωτοί τροχοί που συνεργάζονταν με εντυπωσιακή ακρίβεια. Ο μηχανισμός μπορούσε να υπολογίζει εκλείψεις και κύκλους της Σελήνης, να δείχνει ημερολογιακές περιόδους και αγώνες. Οι επιγραφές πάνω στις πλάκες λειτουργούν σαν οδηγίες για τον χρήστη. Δεν γνωρίζουμε ποιος τον κατασκεύασε ούτε πόσο διαδεδομένη ήταν αυτή η τεχνογνωσία στον ελληνιστικό κόσμο.

Η κατάρρευση των μυκηναϊκών ανακτόρων

Γύρω στο 1200 πΧ τα ανάκτορα σε Μυκήνες και Πύλο καίγονται. Πινακίδες με Γραμμική Β σώζονται επειδή ψήθηκαν μέσα στις φωτιές. Αποθήκες που κάποτε γέμιζαν με σιτάρι και λάδι μένουν άδειες. Σε ορισμένες θέσεις φαίνονται ίχνη σεισμών, αλλού όπλα και καταστροφές που δείχνουν επιδρομές. Οι αρχαιολόγοι συζητούν για συνδυασμό παραγόντων. Καμία εξήγηση από μόνη της δεν καλύπτει όλα τα δεδομένα που έρχονται στο φως.

Τα Ελευσίνια Μυστήρια

Στην Ελευσίνα οι μυημένοι περνούσαν ημέρες νηστείας πριν πιουν κυκεώνα με κριθάρι και δυόσμο. Η πομπή ξεκινούσε από την Αθήνα και κατέληγε στο τελεστήριο. Όσα συνέβαιναν μέσα στον κλειστό χώρο δεν καταγράφηκαν. Ο όρκος σιωπής τηρήθηκε με αυστηρότητα και οι παραβάτες τιμωρούνταν. Οι πληροφορίες που διαθέτουμε προέρχονται από σκόρπιες αναφορές σε λόγους και επιγραφές. Το κεντρικό δρώμενο της τελετής παραμένει άγνωστο.

Το πρόσωπο του Ομήρου

Η Ιλιάδα και η Οδύσσεια διαμορφώθηκαν μέσα σε μακρά προφορική παράδοση πριν πάρουν γραπτή μορφή. Το όνομα Όμηρος συνδέθηκε με τα έπη, όμως η μορφή του δεν στέκεται καθαρά μπροστά μας. Τον 19ο αιώνα ανασκαφές στην Τροία έδειξαν ότι στην περιοχή υπήρξαν διαδοχικές πόλεις με ίχνη πολέμου. Το αν τα έπη κρατούν μνήμη ενός συγκεκριμένου γεγονότος ή αν συνδυάζουν εμπειρίες διαφορετικών εποχών εξακολουθεί να απασχολεί τους μελετητές.

Ο θάνατος του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Το 323 πΧ στη Βαβυλώνα ο Μέγας Αλέξανδρος αρρώστησε μετά από συμπόσιο. Οι πηγές μιλούν για υψηλό πυρετό και αδυναμία που κράτησε αρκετές ημέρες. Προτάθηκαν ασθένειες όπως τυφοειδής πυρετός ή ελονοσία, ενώ δεν έλειψαν οι υποψίες για δηλητήριο. Ο τάφος του δεν έχει εντοπιστεί και έτσι δεν υπάρχει υλικό για ιατρική εξέταση. Η αιτία του θανάτου του παραμένει αβέβαιη.

Ο ιστορικός Σωκράτης

Ο Σωκράτης δεν άφησε δικά του γραπτά. Η εικόνα του φτάνει σε εμάς μέσα από τους διαλόγους του Πλάτωνα και τα έργα του Ξενοφώντα. Σε ορισμένα σημεία οι περιγραφές διαφέρουν και η φυσιογνωμία του δασκάλου αλλάζει χρώμα. Οι ερευνητές προσπαθούν να διακρίνουν τι ανήκει στον ίδιο και τι αποτελεί φιλοσοφική επεξεργασία των μαθητών του. Το λεγόμενο σωκρατικό πρόβλημα δεν έχει λυθεί οριστικά.

Η επιδημία της Αθήνας

Το 430 πΧ μια επιδημία χτύπησε την Αθήνα την ώρα που ο πόλεμος βρισκόταν σε εξέλιξη. Ο Θουκυδίδης, που νόσησε και επέζησε, κατέγραψε πυρετό, δίψα, εξανθήματα και απελπισία στους δρόμους. Σύγχρονες αναλύσεις γενετικού υλικού από ομαδικούς τάφους έδειξαν στοιχεία που θυμίζουν τυφοειδή πυρετό. Τα δεδομένα δεν δίνουν απόλυτη βεβαιότητα και η ταυτότητα της νόσου εξακολουθεί να εξετάζεται.

Δείτε το video απο το Grunge