Τα δυο αδέρφια που έκαναν δεκάδες δολοφονίες και έστησαν τη ληστεία με τους 8 νεκρούς που σόκαρε την Ελλάδα

Ο Γιάννης και ο Θύμιος Ρέντζος ήταν δύο αδέρφια από το Ανώγειο Πρέβεζας. Στα χρόνια του Μεσοπολέμου το όνομά τους έγινε από τα πιο βαριά στη ληστεία της Ηπείρου. Δεν έμειναν γνωστοί για ένα μόνο χτύπημα. Το όνομά τους κόλλησε πάνω σε φόνους, απαγωγές, εκβιασμούς και μεγάλες ληστείες που κράτησαν χρόνια. Η ληστεία που ταρακούνησε ολόκληρη τη χώρα ήταν εκείνη στην Πέτρα το 1926. Η φήμη τους όμως είχε ήδη στηθεί πάνω σε πολύ αίμα.

Η αρχή της βεντέτας και η έξοδος στην παρανομία

Όλα ξεκίνησαν από μια παλιά οικογενειακή πληγή. Ο πατέρας τους χάθηκε το 1909 και αργότερα μαθεύτηκε πως είχε δολοφονηθεί. Ο Γιάννης, ο μεγαλύτερος αδερφός, υπηρετούσε στον στρατό το 1917 όταν έμαθε ποιοι θεωρούνταν υπεύθυνοι. Παράτησε τότε το στράτευμα, γύρισε πίσω και μαζί με τον Θύμιο πήραν εκδίκηση. Από εκείνο το σημείο και μετά δεν ξαναγύρισαν ποτέ σε ήσυχη ζωή. Βγήκαν στο βουνό και μπήκαν οριστικά στην παρανομία.

Στα χρόνια που ακολούθησαν οι Ρεντζαίοι έγιναν φόβος για χωριά και πόλεις της Ηπείρου. Οι πηγές της εποχής τους χρεώνουν πολλές δεκάδες φόνους. Άλλες αναφορές μιλούν για 47 δολοφονίες, άλλες για 82. Ο ακριβής αριθμός δεν φαίνεται να ξεκαθάρισε ποτέ. Εκείνο που δεν αμφισβητήθηκε ήταν άλλο. Το όνομά τους είχε δεθεί με ασταμάτητο αίμα και με απαγωγές που έφερναν μεγάλα λύτρα, πότε σε χρυσές λίρες και πότε σε δραχμές.

Δεν στρέφονταν μόνο εναντίον ξένων. Κάποιες αφηγήσεις της εποχής λένε πως σκότωσαν ακόμη και ανθρώπους από τον δικό τους κύκλο, όταν πίστεψαν ότι τους πρόδωσαν ή όταν ήθελαν να κλείσουν λογαριασμούς. Αυτό δείχνει καθαρά ποιοι ήταν οι Ρεντζαίοι. Δεν ήταν δύο απλοί ληστές της υπαίθρου. Ήταν άνθρωποι που γύριζαν τη βία προς κάθε πλευρά.

Αμνηστία, Ιωάννινα και η πορεία προς το μεγάλο χτύπημα

Το πιο παράξενο κομμάτι στην ιστορία τους ήρθε με την αμνηστία. Το κράτος εκείνα τα χρόνια προσπαθούσε να περιορίσει τη ληστεία όπως μπορούσε και υπήρχαν περιπτώσεις όπου ληστές γλίτωναν αν βοηθούσαν στην εξόντωση άλλων καταζητούμενων. Οι Ρεντζαίοι εκμεταλλεύτηκαν αυτό το πλαίσιο και βγήκαν κερδισμένοι. Έτσι, από κυνηγημένοι στα βουνά, βρέθηκαν για ένα διάστημα να ζουν μέσα στα Γιάννενα.

Και δεν έζησαν καθόλου διακριτικά. Μπήκαν στην πόλη σχεδόν θριαμβευτικά. Κυκλοφορούσαν με άνεση, είχαν χρήματα και επαφές, και σύμφωνα με πολιτικές καταγγελίες της εποχής έφτασαν να κινούνται σχεδόν σαν ανεπίσημοι βοηθοί της αστυνομίας. Εκεί ίσως βρίσκεται και το πιο σοκαριστικό σημείο της ιστορίας τους. Δύο άνθρωποι με τόσο βαρύ παρελθόν έμοιαζαν, έστω για λίγο, να στέκονται δίπλα στον ίδιο τον κρατικό μηχανισμό.

Η ληστεία της Πέτρας το 1926

Η στιγμή που τους έκλεισε οριστικά τον δρόμο ήρθε στις 13 Ιουνίου 1926. Εκείνη την ημέρα έγινε η περίφημη ληστεία της Πέτρας, λίγα χιλιόμετρα έξω από την Πρέβεζα. Στόχος ήταν ένα αυτοκίνητο της Εθνικής Τράπεζας που μετέφερε 15.000.000 δραχμές προς τα Γιάννενα. Οι ληστές έκλεισαν τον δρόμο, έστησαν ενέδρα και άνοιξαν πυρ. Το αυτοκίνητο ανατράπηκε και ακολούθησε σφαγή. Οκτώ άνθρωποι σκοτώθηκαν.

Αυτό ήταν το χτύπημα που σόκαρε την Ελλάδα. Όχι επειδή ήταν η μόνη αιματηρή πράξη τους, αλλά γιατί έγινε σε δημόσιο δρόμο, με στόχο χρηματαποστολή τράπεζας, με πολλούς νεκρούς και με θόρυβο που απλώθηκε σε όλη τη χώρα. Η ληστεία της Πέτρας έμεινε γνωστή ως η πρώτη μεγάλη ληστεία χρηματαποστολής τράπεζας στην Ελλάδα. Εκείνη πάγωσε την κοινή γνώμη. Οι πολλές δολοφονίες είχαν ήδη χτίσει τη φήμη τους. Η Πέτρα την έκανε εθνικό σοκ.

Οι περισσότερες αναφορές δεν τους τοποθετούν μέσα στην ενέδρα την ώρα των πυροβολισμών. Τους δείχνουν όμως ως οργανωτές της επίθεσης. Κι αυτό έχει βάρος. Δείχνει πως οι Ρεντζαίοι δεν κινούνταν πια μόνο σαν ένοπλοι που κατέβαιναν από το βουνό. Είχαν περάσει σε άλλο στάδιο. Οργάνωναν χτυπήματα, χρησιμοποιούσαν άλλους και προσπαθούσαν να μένουν πιο πίσω από τη φωτιά.

Η καταδίωξη, η φυγή στα Βαλκάνια και η σύλληψη

Μετά τη ληστεία ακολούθησε μεγάλη κινητοποίηση. Στρατός, χωροφυλακή και αξιωματικοί έτρεξαν στην περιοχή. Έγιναν έρευνες, συλλήψεις και σκληρές ανακρίσεις. Οι αρχές όμως άργησαν και μπλέχτηκαν σε λάθη. Οι Ρεντζαίοι κατάλαβαν ότι η ώρα τους πλησιάζει και πρόλαβαν να φύγουν. Πέρασαν στην Αλβανία, μετά στην Ιταλία, ύστερα στη Σερβία, στη Ρουμανία και τελικά έφτασαν στη Βάρνα της Βουλγαρίας.

Εκεί προσπάθησαν να σβήσουν τα ίχνη τους πίσω από καινούργια πρόσωπα. Κυκλοφόρησαν με ψεύτικα στοιχεία και παρουσιάστηκαν ως έμποροι σιτηρών. Άνοιξαν μάλιστα και γραφείο εισαγωγών και εξαγωγών. Ήθελαν να δείχνουν νόμιμοι επιχειρηματίες. Πίσω από αυτή την εικόνα όμως βρίσκονταν οι ίδιοι άνθρωποι που είχαν αφήσει πίσω τους νεκρούς, λύτρα και τρόμο. Τελικά συνελήφθησαν το φθινόπωρο του 1928 στη Βουλγαρία, ύστερα από συνεργασία ελληνικών και βουλγαρικών αρχών.

Η δίκη στην Κέρκυρα και το τέλος των αδελφών Ρέντζου

Η δίκη τους έγινε στην Κέρκυρα το 1929. Στο εδώλιο κάθισαν μαζί τους και άλλοι κατηγορούμενοι για τη ληστεία της Πέτρας. Στις 7 Οκτωβρίου 1929 βγήκε η απόφαση. Οι δύο αδελφοί και τρεις συνεργοί τους καταδικάστηκαν σε θάνατο. Οι αρχές κράτησαν μυστική την εκτέλεση ως την τελευταία στιγμή, γιατί φοβούνταν ακόμη και τότε μήπως γίνει απόπειρα να τους ελευθερώσουν.

Τα ξημερώματα της 5ης Μαρτίου 1930 τους έβγαλαν από τις φυλακές της Κέρκυρας και τους μετέφεραν έξω από το παλιό φρούριο. Εκεί στήθηκε το απόσπασμα. Η απόφαση διαβάστηκε και λίγο μετά έπεσαν οι πυροβολισμοί. Έτσι έκλεισε η πορεία των δύο αδελφών που ξεκίνησαν από μια οικογενειακή εκδίκηση, έγιναν από τα πιο φοβερά ονόματα της Ηπείρου, πέρασαν για λίγο μέσα από την αμνηστία και κατέληξαν μπροστά στα όπλα του κράτους.

Γιατί οι Ρεντζαίοι έμειναν στην ιστορία

Οι Ρεντζαίοι δεν έμειναν στην ιστορία μόνο επειδή ήταν ληστές. Έμειναν γιατί κουβαλούσαν μαζί και τα δύο μεγάλα βάρη. Από τη μια οι πολλές δολοφονίες που γέννησαν τρόμο γύρω από το όνομά τους. Από την άλλη η ληστεία της Πέτρας με τους οκτώ νεκρούς, που έκανε όλη την Ελλάδα να στραφεί προς την Ήπειρο. Αυτή ήταν η πράξη που τους σημάδεψε οριστικά.