Τα πρώτα κουλουράκια είχαν σχήμα φιδιού και τα έφτιαχναν οι Μινωίτες

Πολύ πριν γεμίσουν τα τάπερ της γιαγιάς, τα κουλουράκια δεν ήταν πλεξουδάκια με άρωμα βανίλιας. Ήταν φίδια. Κυριολεκτικά. Οι πρώτες καταγραφές για γλυκίσματα σαν τα κουλουράκια εντοπίζονται στη Μινωική Κρήτη, και σύμφωνα με λαογραφικές μελέτες, η ζύμη διαμορφωνόταν σε σπειροειδές σχήμα φιδιού. Όχι για το αισθητικό – αλλά για το συμβολικό. Οι Μινωίτες θεωρούσαν το φίδι σύμβολο θεραπείας και σοφίας.

Η παρουσία του γλυκού στις τελετουργίες δεν ήταν σπάνια στην αρχαιότητα. Τα φίδια είχαν συνδεθεί με τη θεά της γονιμότητας, την υγεία και την αναγέννηση, και στα παλαιότερα χρόνια η τροφή έπαιζε ρόλο επικοινωνίας με το θείο. Δεν είναι τυχαίο πως στις μινωικές τοιχογραφίες βλέπουμε ιέρειες να κρατούν φίδια με το ίδιο δέος που σήμερα ακουμπάμε έναν σταυρό.

Με τα χρόνια το κουλουράκι γλύκανε και έγινε σύμβολο φιλέματος, καλοσύνης, φιλοξενίας. Όμως το σπειροειδές του σχήμα έμεινε. Το βλέπουμε ακόμα στα “στριφτάρια”, στα “οχτάρια”, στα κουλουράκια της Λαμπρής, και στα πασπαλισμένα με σουσάμι, που μοιάζουν με μινωικούς κύκλους της ζωής.

Το γαρίφαλο στη μέση ήρθε αργότερα. Το έβαζαν οι νοικοκυρές για να “προστατεύουν” το γλυκό από το κακό μάτι, όπως προστάτευαν τα παιδιά τους με το φυλαχτό. Άλλοι λένε πως το πρόσθεσαν απλώς για άρωμα. Και οι δύο εξηγήσεις μυρίζουν παράδοση.

Τα κουλουράκια συνόδευσαν γενιές και γενιές με τον ίδιο τρόπο: με ελληνικό καφέ, με σεμέν στο τραπέζι, με την πιο καθησυχαστική φράση που ακούστηκε ποτέ σε ελληνικό σπίτι: «Έλα, κάτσε να σου βάλω ένα κουλουράκι να βουτήξεις».

Και καθώς το βουτάς, ποιος να φανταστεί πως κρατάς ένα από τα αρχαιότερα σπιτικά γλυκά του κόσμου. Ένα φίδι-προσευχή. Ένα γλύκισμα που δεν άλλαξε γιατί δεν χρειάστηκε να αλλάξει.