Τι ήταν η πλατεία Συντάγματος πριν αποκτήσει η Ελλάδα Σύνταγμα;

Πολύ πριν οι Αθηναίοι βγουν στους δρόμους και ζητήσουν Σύνταγμα, πολύ πριν η πλατεία γίνει σημείο συγκέντρωσης, διαδηλώσεων και ραντεβού, ήταν ένα άδειο κομμάτι γης κάτω από το λόφο. Χωρίς όνομα. Χωρίς πολιτική σημασία. Μόνο με σκόνη και μερικές ελιές.

Όταν ο Όθωνας ήρθε στην Αθήνα το 1834 και η πόλη έγινε πρωτεύουσα, αποφασίστηκε ότι έπρεπε να χτιστεί ένα βασιλικό παλάτι. Η θέση που επιλέχθηκε ήταν εκείνη η άδεια πλαγιά με θέα την Ακρόπολη και τη θάλασσα. Ούτε δρόμοι υπήρχαν γύρω της. Μόνο φαντασία.

Ο αρχιτέκτονας Φρίντριχ φον Γκαίρτνερ σχεδίασε το παλάτι με τρόπο αυστηρό και επιβλητικό. Το έργο ξεκίνησε το 1836 και ολοκληρώθηκε το 1843. Ακριβώς εκείνη τη χρονιά όμως, έγινε και η έκρηξη: το Σύνταγμα της 3ης Σεπτεμβρίου. Ο λαός και ο στρατός ζήτησαν από τον Όθωνα Σύνταγμα, και το πήραν.

Η πλατεία μπροστά από το παλάτι πήρε αμέσως το όνομα “Σύνταγμα”, όχι γιατί υπήρχε εκεί κάποια επίσημη τελετή, αλλά γιατί ήταν το μέρος όπου η εξουσία αναγκάστηκε να υποχωρήσει μπροστά στη βούληση του λαού. Δεν ήταν η πλατεία του παλατιού. Ήταν πλέον η πλατεία του λαού.

Πριν από το Σύνταγμα, η πλατεία δεν είχε ούτε πλακόστρωση ούτε χρήση. Ούτε αγορά ούτε πάρκο. Ήταν απλώς “το μπροστά από το παλάτι”. Μερικοί την έλεγαν πλατεία των Ανακτόρων, αλλά κανείς δεν φανταζόταν ότι θα γίνει το πιο φορτισμένο σημείο της ελληνικής πολιτικής ζωής.

Το ειρωνικό είναι ότι η πλατεία Συντάγματος υπήρχε… πριν αποκτήσουμε Σύνταγμα. Και απέκτησε όνομα από αυτό που της συνέβη. Δεν ονομάστηκε έτσι επειδή κάποιος το αποφάσισε – αλλά επειδή εκεί γράφτηκε Ιστορία. Κι από τότε, κάθε αλλαγή, κάθε αγώνας, περνά από εκεί.