Τι παθαίνει ένας μαθητής που αντιγράφει στις εισαγωγικές εξετάσεις για το πανεπιστήμιο στην Κίνα;

Οι εισαγωγικές εξετάσεις για τα πανεπιστήμια της Κίνας, γνωστές ως Gaokao, δεν είναι απλώς μια σχολική δοκιμασία. Είναι μια εθνική τελετουργία, ένας μηχανισμός επιλογής που μπορεί να καθορίσει το μέλλον εκατομμυρίων μαθητών. Το άγχος είναι ασύλληπτο, οι απαιτήσεις εξαντλητικές και η πίεση αφόρητη. Σε μια χώρα όπου η κοινωνική άνοδος περνά από τα πανεπιστήμια, η αποτυχία στις εξετάσεις μπορεί να σημαίνει αποκλεισμό από το όνειρο μιας καλύτερης ζωής.

Η Κίνα έχει μετατρέψει το Gaokao σε μία από τις πιο αυστηρά ελεγχόμενες διαδικασίες του κόσμου. Οι αίθουσες εξετάσεων περιφρουρούνται από την αστυνομία, οι μαθητές περνούν από ανιχνευτές μετάλλων, ενώ σε ορισμένες περιφέρειες χρησιμοποιούνται ακόμη και drones για να εντοπιστεί κάθε παράνομη μετάδοση σήματος. Κάθε μορφή τεχνολογίας που μπορεί να υποκλέψει, να καταγράψει ή να μεταδώσει πληροφορίας έχει θεωρηθεί ύποπτη.

Και δεν είναι χωρίς λόγο. Τα τελευταία χρόνια έχουν αποκαλυφθεί περιστατικά όπου μαθητές χρησιμοποιούν ειδικά σχεδιασμένα στυλό που φωτογραφίζουν τα θέματα, ρολόγια που επικοινωνούν ασύρματα με συνεργούς, ή ακόμα και μικροσκοπικά ακουστικά κρυμμένα στα αυτιά τους. Μία από τις πιο εντυπωσιακές περιπτώσεις ήταν η χρήση γυαλιών με κρυφές κάμερες, που ενεργοποιούνταν με το πάτημα ενός κέρματος. Οι απαντήσεις μεταδίδονταν πίσω από εξωτερικούς συνεργούς μέσω ακουστικών τόσο μικρών, που ήταν σχεδόν αόρατα.

Η προσπάθεια αντιγραφής δεν τιμωρείται απλώς με ακύρωση του γραπτού. Ο νόμος στην Κίνα θεωρεί πλέον τέτοια περιστατικά ως εγκλήματα. Από το 2016, η αντιγραφή ή η διευκόλυνση αντιγραφής σε εισαγωγικές εξετάσεις μπορεί να οδηγήσει σε ποινή φυλάκισης έως και επτά χρόνια. Η δημόσια διαπόμπευση, η κοινωνική απόρριψη, ακόμη και ο επαγγελματικός αποκλεισμός είναι μόνο μερικά από τα επακόλουθα για όσους πιαστούν.

Το παράδοξο είναι ότι, παρά την αυστηρότητα, η φαντασία των μαθητών και των οικογενειών τους αποδεικνύεται αστείρευτη. Η πίεση των γονιών είναι τέτοια που συχνά ωθούν τα παιδιά σε λύσεις απελπισίας. Σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα τόσο ανταγωνιστικό, η επιτυχία δεν είναι επιλογή, είναι υποχρέωση. Και ο φόβος της αποτυχίας συχνά υπερνικά τον φόβο της τιμωρίας.

Ωστόσο, η κινέζικη κοινωνία βλέπει πια την τιμιότητα ως προϋπόθεση αξιοπιστίας. Οι αρχές προσπαθούν να δώσουν το μήνυμα πως το Gaokao δεν είναι απλώς ένας αγώνας γνώσης, αλλά και ήθους. Και αν η επιβράβευση της αριστείας έχει νόημα, τότε πρέπει να εξασφαλιστεί πως αποκτάται δίκαια. Σε έναν κόσμο όπου η τεχνολογία δημιουργεί συνεχώς νέες ευκαιρίες παραβίασης, η αποφασιστικότητα του κράτους να επιβάλει διαφάνεια δεν είναι απλώς θέμα παιδείας. Είναι θέμα επιβίωσης της αξιοπιστίας του ίδιου του κοινωνικού συστήματος.