Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο ανθρώπων που ανεβαίνουν ουρανοξύστες χωρίς κανένα μέτρο προστασίας και κόβουν την ανάσα

Στις 25 Ιανουαρίου, ο Αμερικανός αναρριχητής Alex Honnold ανέβηκε τον ουρανοξύστη Taipei 101 στην Ταϊβάν, ύψους πάνω από 500 μέτρα, χωρίς σχοινί, χωρίς ζώνη και χωρίς κανένα μέτρο προστασίας. Η ανάβαση μεταδόθηκε ζωντανά από το Netflix. Για τους περισσότερους, μόνο η εικόνα ήταν αρκετή για να κοπεί η ανάσα.

Για τους περισσότερους ανθρώπους το ύψος προκαλεί τρόμο. Όχι φόβο γενικά αλλά καθαρό πανικό. Το σώμα σφίγγεται, η αναπνοή κόβεται και το μυαλό φωνάζει να φύγεις. Αυτό δεν είναι αδυναμία. Είναι τρόπος επιβίωσης που υπάρχει μέσα μας από τότε που ο άνθρωπος έπεφτε από γκρεμούς.

Όταν βλέπουμε ανθρώπους να ανεβαίνουν ουρανοξύστες χωρίς καμία προστασία, το πρώτο ερώτημα είναι απλό. Πώς δεν παγώνουν. Πώς δεν τρέμουν. Πώς δεν κάνουν το λάθος που για όλους τους άλλους θα ήταν μοιραίο. Η απάντηση δεν είναι ότι δεν φοβούνται. Φοβούνται. Απλώς ο εγκέφαλός τους λειτουργεί αλλιώς τη στιγμή του φόβου. Εκεί που ο μέσος άνθρωπος πανικοβάλλεται, αυτοί μπαίνουν σε απόλυτη συγκέντρωση. Δεν σκέφτονται το ύψος. Σκέφτονται μόνο την επόμενη κίνηση.

Στον εγκέφαλο υπάρχει ένα σημείο που λέγεται αμυγδαλή. Είναι το κουμπί του συναγερμού. Όταν βλέπουμε κίνδυνο, αυτή χτυπάει κόκκινο. Στους περισσότερους ανθρώπους, σε τέτοιες εικόνες, βαράει στο τέρμα. Σε ανθρώπους όπως ο Honnold, η ένταση ανεβαίνει λιγότερο. Όχι επειδή γεννήθηκαν διαφορετικοί αλλά επειδή την έχουν εκπαιδεύσει για χρόνια.

Πώς εκπαιδεύεται ο φόβος και γιατί δεν χάνουν τον έλεγχο

Τίποτα από αυτά δεν γίνεται ξαφνικά. Ο Alex Honnold ξεκίνησε από απλές αναρριχήσεις με σχοινί, πέρασε χρόνια σε χαμηλές διαδρομές χωρίς ασφάλεια και ανέβαινε μόνο όταν οι κινήσεις είχαν γίνει δεύτερη φύση. Ο εγκέφαλος μαθαίνει σιγά σιγά ότι μπορεί να μείνει ήρεμος σε ύψος.

Το βασικό τους μυστικό είναι ότι δεν κινούνται στα όριά τους. Διαλέγουν κινήσεις που τις έχουν επαναλάβει χιλιάδες φορές. Για τον εγκέφαλό τους δεν είναι κάτι άγνωστο. Είναι κάτι γνώριμο. Έτσι το σώμα δεν μπλοκάρει και τα χέρια δεν τρέμουν. Παίζει ρόλο και η αναπνοή. Όταν κάποιος κρατά σταθερή αναπνοή, ο εγκέφαλος παίρνει μήνυμα ότι η κατάσταση ελέγχεται. Αν χαθεί η αναπνοή, ο πανικός έρχεται αμέσως. Σε τέτοιο ύψος αυτό θα ήταν μοιραίο.

Ακόμα κι έτσι, τίποτα δεν είναι απολύτως ασφαλές.

Ένα φύσημα αέρα, μια υγρασία, μια στιγμή απροσεξίας αρκεί. Γι’ αυτό και αυτό που βλέπουμε δεν είναι κάτι που μπορεί να κάνει ο μέσος άνθρωπος. Η βιολογία του δεν το επιτρέπει.

Για τους περισσότερους, το σώμα θα σταματήσει πριν το μυαλό το θελήσει. Και αυτό είναι φυσιολογικό. Άνθρωποι σαν τον Honnold δεν είναι πρότυπο. Είναι εξαίρεση των ανθρώπινων ορίων.