Το 1944, ένας Έλληνας μετανάστης φωτογραφήθηκε εξουθενωμένος στον πόλεμο. Το 2002 έγινε γραμματόσημο στις ΗΠΑ

Ήταν Ιούνιος του 1944, στη Σαϊπάν του Ειρηνικού. Η μάχη βρισκόταν στο αποκορύφωμά της. Ανάμεσα στους εξαντλημένους Αμερικανούς στρατιώτες, ένας άντρας κάθισε για λίγο να ξεκουραστεί. Το βλέμμα του βαρύ, γεμάτο κούραση, θλίψη και ακατανόητη αξιοπρέπεια. Εκείνη τη στιγμή, ο θρυλικός φωτορεπόρτερ W. Eugene Smith σήκωσε τη φωτογραφική του μηχανή και απαθανάτισε το πρόσωπο ενός ανθρώπου που, χωρίς να το ξέρει, θα γινόταν ένα από τα πιο ισχυρά σύμβολα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Ο άντρας αυτός λεγόταν Ευάγγελος Κλώνος. Είχε γεννηθεί στην Ελλάδα και μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες για να κυνηγήσει ένα καλύτερο μέλλον. Όταν ξέσπασε ο πόλεμος, κατατάχθηκε στον στρατό των ΗΠΑ. Δεν ήταν στρατηγός ούτε ήρωας σε προπαγανδιστικές αφίσες. Ήταν απλώς ένας μάγειρας. Μα εκείνη τη μέρα, η εικόνα του έγινε η προσωποποίηση της εξάντλησης, του κόπου και της εσωτερικής δύναμης που κουβαλούσαν χιλιάδες στρατιώτες.

Η φωτογραφία του Smith δημοσιεύτηκε στο περιοδικό LIFE στις 28 Αυγούστου 1944, σε μια σειρά εικόνων με τίτλο «Front Line Soldier with Canteen, Saipan». Όμως το όνομα του προσώπου δεν είχε ποτέ αναφερθεί. Για δεκαετίες, ο άντρας παρέμενε ανώνυμος. Ώσπου, μισόν αιώνα αργότερα, η τύχη αποφάσισε αλλιώς.

Το 2002, το Αμερικανικό Ταχυδρομείο ετοίμαζε μια σειρά γραμματοσήμων αφιερωμένων στους μεγαλύτερους φωτογράφους της χώρας. Ανάμεσά τους, και η συγκεκριμένη εικόνα του W. Eugene Smith. Οι ερευνητές προσπάθησαν να ταυτοποιήσουν το πρόσωπο και απευθύνθηκαν σε αρχείο φωτογραφίας στην Αριζόνα. Εκεί, μια επιμελήτρια αναγνώρισε τη φωτογραφία — όχι από κάποιο ιστορικό έγγραφο, αλλά από έναν τοίχο σε ένα εστιατόριο στη Σάντα Φε του Νέου Μεξικού. Το εστιατόριο λεγόταν «Evangelo’s» και ανήκε στον Νικ Κλώνο. Στον γιο του Ευάγγελου.

Ο ίδιος ο Νικ συγκινήθηκε όταν έμαθε την ιστορία. Είπε πως είναι φτυστός ο πατέρας του, και ότι δεν γνώριζε ποτέ πως η φωτογραφία αυτή είχε γίνει τόσο διάσημη. Το Αμερικανικό Ταχυδρομείο το επιβεβαίωσε: ο άντρας στο γραμματόσημο ήταν ο Ευάγγελος Κλώνος. Ένας Έλληνας μετανάστης που δεν ήξερε τότε πως, με ένα μόνο κλικ, θα περνούσε στην ιστορία.

Η φωτογραφία του, με το αλύγιστο βλέμμα μέσα στη φρίκη του πολέμου, κρεμάστηκε στους τοίχους μουσείων, εκδόθηκε σε βιβλία, έγινε γραμματόσημο, και συνέχισε να συγκινεί γενιές. Και όμως, ο ίδιος δεν έμαθε ποτέ τη δύναμη που είχε η εικόνα του. Ήταν απλώς ένας άνθρωπος που έκανε το καθήκον του.

Μερικές φορές, η ιστορία δεν χρειάζεται κραυγές για να ακουστεί. Αρκεί μια ματιά.