Το ελληνικό νησί που απαγορευόταν να πεθάνεις αλλά και να γεννηθείς

Δεν ήταν αστείο. Ήταν νόμος. Σε ένα μικρό νησί στη μέση του Αιγαίου, η γέννηση και ο θάνατος απαγορεύονταν. Όποια γυναίκα πλησίαζε τον τοκετό έπρεπε να μεταφερθεί αλλού. Όποιος αρρώσταινε βαριά ή έμπαινε στις τελευταίες του μέρες, απομακρυνόταν από το νησί. Δεν ήταν θέμα υγιεινής. Ήταν ιερότητα.

Η Δήλος, το μικροσκοπικό νησί κοντά στη Μύκονο, ήταν ο ιερός τόπος του Απόλλωνα. Σύμφωνα με τη μυθολογία, εκεί γέννησε η Λητώ τα δίδυμα παιδιά της, τον Απόλλωνα και την Άρτεμη, υπό την προστασία του Δία. Από τότε, το νησί θεωρήθηκε τόσο ιερό που η ανθρώπινη γέννηση και ο θάνατος κρίθηκαν βέβηλα φαινόμενα. Οι αρχαίοι Αθηναίοι, όταν απέκτησαν τον έλεγχο του νησιού, έβγαλαν όλους τους νεκρούς και τους έθαψαν αλλού. Και από τότε, απαγόρευσαν και τις ταφές και τις γεννήσεις.

Αυτός ο «καθαρισμός» της Δήλου καταγράφηκε τον 5ο αιώνα π.Χ., ως μέρος θρησκευτικής κάθαρσης. Οι πηγές της εποχής περιγράφουν ότι όσοι βρίσκονταν σε επιθανάτια κατάσταση ή κοντά σε τοκετό έπρεπε να απομακρυνθούν αμέσως, ώστε να μην μολυνθεί ο ιερός χώρος. Η Δήλος έπρεπε να μείνει αμόλυντη, «άθικτη από την ανθρώπινη αδυναμία», όπως έγραφαν.

Η εικόνα της Δήλου σήμερα είναι ησυχαστική. Ένα νησί χωρίς μόνιμους κατοίκους, γεμάτο με τα ερείπια από ναούς, αγορές, αγάλματα και στοές. Όμως εκεί κάποτε οι άνθρωποι προσκυνούσαν με τέτοιο σεβασμό που δεν τολμούσαν ούτε να γεννήσουν ούτε να πεθάνουν εκεί. Η Δήλος είχε καταστεί ένας τόπος ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο, αλλά για κανέναν από τα δύο.

Όσοι επισκέπτονται το νησί ακόμα και σήμερα αναφέρουν αυτή τη «περίεργη σιωπή», τη μυσταγωγία του χώρου, σαν να έχει μείνει πάνω του το αποτύπωμα της απαγόρευσης. Ίσως γιατί, όπως γράφτηκε το 1850, «είναι το πιο ιερό αλλά και το πιο μοναχικό νησί του Αιγαίου».